De Statenbijbel (1637)

Beeldmateriaal nr. 31905

In de 16de eeuw verlieten veel Nederlanders de katholieke kerk omdat zij het op een aantal punten niet eens waren met de leerstellingen. Deze ‘protestanten' of ‘gereformeerden' vonden dat iedereen de bijbel moest mogen lezen. In de katholieke kerk was het gebruikelijk dat alleen de priester de bijbel las, in het Latijn. De gewone mensen spraken geen Latijn, dus er was dringend een Nederlandse vertaling nodig.

De gereformeerden werden vervolgd door koning Filips II en zijn landvoogden. Sommigen vluchtten naar Duitsland en in 1568 vergaderden de dominees voor het eerst in Wesel. In 1571 was de eerste ‘Nationale Synode' van de Nederlandse dominees in het Duitse Emden. Er waren inmiddels wel vertalingen van delen van de bijbel en er was ook een Nederlandse vertaling gemaakt van de Duitse bijbelvertaling van Luther.

Tijdens de Synode van Dordrecht, in de jaren 1618-1619, viel het besluit om de bijbel rechtstreeks vanuit het Hebreeuws en het Grieks te vertalen naar het Nederlands. De Synode verzocht de Staten-Generaal om de kosten te dragen. De Staten-Generaal gaf in 1626 opdracht voor de vertaling. De vertalers hebben ruim tien jaar aan hun opdracht gewerkt. Zij vertaalden heel letterlijk, zodat allerlei stijlvormen uit het Hebreeuws letterlijk in het Nederlands terechtkwamen. Er werden proefdrukken gemaakt, waarin met pen correcties werden aangegeven.

In 1637 is het grote moment daar: de eerste druk van de nieuwe bijbel wordt aangeboden aan de Staten-Generaal. Het is een fraai exemplaar met zilveren sloten en een met rood fluweel beklede omslag. Een aantal jaren later komt dit eerste exemplaar toch weer in het archief van de Synode terecht, als controle-exemplaar voor herdrukken. Dit exemplaar bevindt zich tegenwoordig in Het Utrechts Archief. De Staten-Generaal krijgen een nieuw exemplaar.

De Statenvertaling heeft veel invloed gehad op de ontwikkeling van het Nederlands. De bijbel werd in alle kerken in Nederland gebruikt en in veel huisgezinnen dagelijks gelezen. Woorden en gezegden uit de bijbel deden hun intrede in het dagelijks taalgebruik.

Meer informatie?

De Statenbijbel
entoen.nu - Canon van Nederland

Overige websites:



Werkstukken

Onderwerpen