Utrecht en de spoorwegen (19de eeuw en 20ste eeuw)

De eerste spoorlijn
Op 20 september 1839 werd de eerste spoorlijn in Nederland feestelijk geopend. De stoomlocomotief ‘De Arend' deed er 25 minuten over om van Amsterdam naar Haarlem te rijden. Veel mensen vonden het maar niets: het ging veel te hard en met veel te veel lawaai. Ondanks die prille argwaan begon met de eerste trein een tijd van enorme verandering. De tweede belangrijke lijn die aangelegd werd, was het traject Amsterdam - Utrecht. Meer lijnen volgden. De Nederlandse Spoorwegen (NS) bestond nog niet: bijna ieder lijntje had zijn eigen spoorwegmaatschappij. Rond 1900 was de trein het voornaamste vervoersmiddel in Nederland. De tijdwinst was groot, al reden de treinen niet harder dan 25 - 30 kilometer per uur. De auto bestond namelijk nog niet: het andere vervoer was per trekschuit, koets, kar of paard. Of je liep gewoon van de ene naar de andere plaats.

Utrecht en de spoorwegen
De eerste spoorlijn in de provincie Utrecht was de verbinding Amsterdam - Utrecht, die in 1843 aangelegd werd. Al snel volgden andere lijnen, zoals die van Utrecht naar Rotterdam, en van Utrecht naar Arnhem. Ook trams werden aangelegd. De Utrechtse Heuvelrug werd veel gemakkelijker te bereiken, voor de eerste toeristen uit de stad. Rijke mensen uit de stad bouwden buitenhuizen in dit gebied. Een plaats als Veenendaal kreeg een eigen station. Hierdoor kon Veenendaal uitgroeien tot industriestad.

Utrecht als knooppunt
De stad Utrecht kwam met de aanleg van de spoorwegen heel centraal te liggen. De Nederlandse Spoorwegen koos dan ook Utrecht uit als vestigingplaats voor het hoofdkantoor. Aan het begin van vorige eeuw trok Utrecht vele bedrijven aan, zoals de machinefabriek Werkspoor, de constructiewerkplaatsen Jaffa en Drakenburgh en koffiebranderij Douwe Egberts.

Beeldmateriaal nr. 163422

Meer informatie?
Bezoek het publiekscentrum van Het Utrechts Archief en maak kennis met Nicolaas die in 1845 in het spiksplinternieuwe station van Leersum op de trein stapt met een derde klas kaartje, maar per ongeluk eerste klas gaat zitten. En ontdek de wereld van Remco die meebouwt aan de Hondekop 5.

1843: Opening station Rhijnspoorweg
Tijdbalk Utrechtse geschiedenis
De eerste spoorlijn
entoen.nu - Canon van Nederland

Voor afbeeldingen van treinen en stations in heel Nederland kijk bij collectie beeldmateriaal.

Overige websites:

Werkstukken

Onderwerpen