Home / Werkstukken / Onderwerpen

Noordwest Utrecht (Bemuurde Weerd, Pijlsweerd, Daalsebuurt, Ondiep en Zuilen)

Weinig inwoners van Ondiep, Pijlsweerd of Zuilen hebben het gevoel dat zij in de wijk Utrecht Noordwest wonen. Deze wijk tussen Utrecht en Maarssen, bestaat nog niet zo lang onder deze naam.

Bemuurde Weerd
De Vecht stroomt tegenwoordig bijna recht door het gebied ten noordwesten van Utrecht. Een paar eeuwen geleden slingerde hij nog in grote bochten richting Maarssen. Net buiten Utrecht, buiten de Weerdsingel, lag de Bemuurde Weerd, eigenlijk een klein stadje naast de grote stad Utrecht. Op een stadsplattegrond van nu is te zien dat deze wijk ontstaan is doordat een bocht in de Vecht werd rechtgetrokken. In de Bemuurde Weerd woonden in de middeleeuwen ambachtslieden.

Ondiep
De grootste bocht van de Vecht slibde dicht. Heel toepasselijk kreeg dat stuk de naam ‘Ondiep'. Het was hier vruchtbare grond. Daarom was veel land in gebruik voor het kweken van groente en fruit. De producten werden verkocht op de markt in Utrecht. Aan het begin van de 20^ste eeuw ging de gemeente hier woningen bouwen, met het 1000-woningenplan. De huizen waren voor een deel bestemd voor inwoners van Wijk C. Wijk C stond toen bekend als één van de slechtste buurt van de stad. De inwoners kregen een kans op een nieuwe start.

Zuilen
Langs de Vecht stonden al wat huizen en steenfabrieken. Slot Zuylen, aan de Vecht, kennen we al vanaf de 13^de eeuw. Toen was het nog een eenvoudige woontoren, zoals er veel langs de Vecht stonden. Belle van Zuylen is één van de beroemdste bewoners van het Slot. Zij leefde aan het eind van de 18^de eeuw.

De Amsterdamsestraatweg is in 1812 in opdracht van de Franse keizer Napoleon aangelegd. De weg werd onderdeel van de ‘keizerlijke weg' van Amsterdam via Utrecht, Breda en Antwerpen naar Parijs. Na 1850 verschenen er huizen langs de straatweg. Er lagen tot die tijd alleen een paar boerderijen en een herberg, op de gemeentegrens tussen Utrecht en Maarssen.

De komst van de spoorwegen in het midden van de 19^de eeuw maakte het gebied aantrekkelijk voor industrie: grondstoffen en producten konden gemakkelijk aan- en afgevoerd worden. Fabrieken zoals de Stoom Meelfabriek, de Simplex Automatic Machine Company en de Machinefabriek van de firma Verloop & Co. Bekender zijn de staalfabriek Demka en het Werkspoor. Voor de arbeiders werden woonwijken gebouwd: Elinkwijk, en in Ondiep de Gele Wijk en de Rode Wijk.

In Zuilen bouwde men voor het eerst in beton: de Betonbuurt. Dit was een experiment. Maar heel goed is het niet bevallen. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd bouwen met beton heel gewoon.

Pijlsweerd
Al in de 14^de eeuw lag hier een dorpje. De (oude) Pijlsweerterstraat is een hele oude weg, die tot de 19de eeuw de Hogelandse Steeg heet. Met het bouwen van huizen voor de inwoners van Utrecht wordt de naam ‘Pijlsweerdstraat'. De weg werd de verbinding tussen de Vecht en de Amsterdamsestraatweg.

In de 19^de eeuw werd de vraag naar huizen heel groot: Utrecht werd een centrum van handel en industrie en de vele nieuwe Utrechters willen ook een huis.

De huizen die in de 19^de eeuw in Pijlsweerd gebouwd werden, bestonden uit twee verdiepingen: op de begane grond had je de voorkamer, de woonkamer met bedstee en de trap naar zolder. Achter het huis, op het plaatsje, was de ‘buitencloset' (een mooi woord voor een gat in de grond of voor een emmer met een plank erover in een houten hokje). In dit soort huizen woonden ook grote gezinnen.

Badhuizen
Baden deed je in een tobbe in huis. Tussen 1907 en 1927 werden in de hele buurt badhuizen gebouwd, zoals aan het Koekoeksplein, Kanaalstraat, Thorbeckelaan en het Willem van Noortplein. Met je handdoekje ging je daar naar toe. Het was gelukkig niet duur, maar vaker dan eens per week naar het badhuis deden de meeste mensen niet.

Utrecht Noordwest
In de loop van de 20^ste eeuw groeiden de verschillende delen aan elkaar vast, zodat er nu van de Weerdsingel tot aan de grens met Maarssen een groot woongebied ligt.

Meer informatie?

De wijk Noordwest: Zuilen, Ondiep, Pijlsweerd, Daalsebuurt en Bemuurde Weerd

Overige websites:

www.utrecht/nl: > Wijkinformatie