De Spaanse tijd in Utrecht
De geschiedschrijving van Nederland leert, dat de Spaanse keizer Karel V (1500-1558) in 1528 het Sticht Utrecht bij zijn wereldrijk inlijfde.
Hiermee kwam een eind aan de eeuwenoude wereldlijke macht van de bisschoppen van Utrecht. Deze was gevestigd in 795, toen de Frankische vorst Pippijn II grondgebied schonk aan de eerste aartsbisschop van Utrecht, Willibrord. Dit gebied omvatte zo ongeveer
het tegenwoordige Domplein in het centrum van de stad. De bisschoppen van Utrecht wisten hun grondgebied in de loop van de eeuwen sterk uit te breiden. Toen Karel V in 1528 de macht overnam, omvatte het Sticht Utrecht de tegenwoordige provincies Utrecht,
Drenthe en Overijssel, en de stad Groningen.
De bisschop was dus na 1528 geen wereldlijk vorst meer, maar behield wel de geestelijke macht over het bisdom Utrecht. Ook deze geestelijke macht werd echter ondermijnd. De Hervorming, een protestbeweging tegen de gang van zaken binnen de katholieke kerk,
kreeg steeds meer aanhangers.
Karel V probeerde als katholiek vorst de Reformatie met geweld te bestrijden. De landvoogdes, zijn zuster Maria van Hongarije, voerde echter de plakkaten die Karel V tegen de katholieken uitvaardigde niet al te streng uit. Er wordt zelfs beweerd dat ze in
het geheim met de Hervorming sympathiseerde.
Deelopdracht 1
Op de CD-DOM vind je informatie over de tijd van de Spaanse overheersing in Utrecht onder de knop 1517 en 1580. Zie vooral de afdeling bibliotheek. De teksten (en ook veel van de afbeeldingen op de CD-DOM) kun je printen en in je
computer kopiëren.
De informatie is ook te vinden in: Geschiedenis van de provincie Utrecht van 1528 tot 1780, Stichtse Historische Reeks, Utrecht 1997.
Een zeer overzichtelijk, beknopt boekje is: De Bruin, R. E. e.a., Twintig eeuwen Utrecht, korte geschiedenis van de stad, SPOU en Het Utrechts Archief, Utrecht 1999.
- Beschrijf kort de politieke en godsdienstige situatie in Nederland en vooral in Utrecht tot Karel V aftreedt in 1555.