De legende van Trijn van Leemput
Trijn van de Leemput werd onsterfelijk vanwege haar verzetsdaden tegen de Spaanse bezetters van Utrecht in het begin van de Tachtigjarige Oorlog.
Volgens de legende, opgetekend onder meer door Joh. Van Beverwijk in Van den Uutnementheyt des Vrouwelicken Geslachts, Dordrecht 1643 was haar eerste verzetsdaad weliswaar heldhaftig, maar nog niet echt opzienbarend. Ze zou twee Spaanjaarden,
'tot haren huyse geherberght, aldaer (gelijkckse onuytsprekelicke moetwilligheyt door de geheele stadt bedreven ) eenigh gewelt wilden doen, sy den eenen van een hooge trap schopten, den anderen onder de voet smeet, ende haren voet op sijn borst
settende, een groot mes trock uyt de scheyde, die op haer sijde hing, ende daermede den Spaengjaert dreyghde den beck te vegen. Die genoegh te doen hadde, om genade te roepen, en had noyt geweten dat het soo benauwt was onder een vrouw te leggen'
(blz. 24).
Later was haar woede tegen de Spanjaarden kennelijk zo fel opgelaaid, dat ze een grote groep vrouwen om zich heen verzamelde en optrok tegen de dwangburcht Vredenburg waar de Spaanse bezetter was gelegerd. Ze zou: (…) het kasteel Vredenburg met een
ijzere hamer opgeslagen (hebben), manhaftig ingenomen, afgebroken en de Spanjaarts verjagt'. (Abraham Ferwerda, Nederlands geslacht-, stam- en wapenboek, Amsterdam, 1785.)
Dit soort legendes nemen we over het algemeen niet al te serieus, maar toch hebben ze vaak een historische kern. Om de historische kern van de legende van Trijn van Leemput te achterhalen, kun je in Het Utrechts Archief gaan uitzoeken wat er uit die tijd
is bewaard gebleven. Anderen hebben overigens al veel onderzoek in de Utrechtse archieven gedaan. De resultaten hiervan vind je in vele boeken en tijdschriften over de stadsgeschiedenis. Deze staan in de Gemeentebibliotheek aan de Oudegracht en natuurlijk
ook in Het Utrechts Archief.
Afbeelding: Centraal Museum. Anoniem Noord-Nederlands, olieverf op paneel. Inventarisnummer 2296
We gaan op zoek naar de antwoorden op de volgende vragen:
- Wanneer was er sprake van een Spaanse overheersing in Utrecht en wat is hiervan de achtergrond?
- Was er een kasteel Vredenburg, waar stond dit en hoe zag het eruit?
- Was er sprake van een Spaans bezettingsleger in Vredenburg?
- Woonde er in die tijd iemand met de naam Trijn van Leemput in Utrecht? Zo ja, waar woonde ze en wat was dat voor iemand?
- Was er sprake van een bestorming en verwoesting van Vredenburg en kan ze daarbij aanwezig zijn geweest?