De blijde intocht van Karel V in de stad Utrecht in 1540

Hubert Cailleau, ca. 1526 – ? (werkzaam tot 1576). Optocht bij de Blijde Inkomst van Karel V te Valenciennes in 1540.

Terwijl hij al in 1528 de heerschappij over Utrecht kreeg, hield Karel V zijn Blijde Inkomst in Utrecht pas van 14 tot 19 augustus 1540. De vorst hield dergelijke intochten in de belangrijkste steden van zijn rijk. Voor deze luisterrijke intochten liep de hele bevolking van de stad en van ver daarbuiten te hoop. Een Blijde Inkomst was een feest, maar vooral ook een politieke gebeurtenis. De landsheer bekrachtigde tijdens de Blijde Inkomst de privileges van de stad en beloofde bescherming in oorlogssituaties. De stad zwoer trouw aan de vorst, zegde nakoming toe van de financiële en andere stedelijke verplichtingen en overhandigde aan de vorst de sleutels van de poorten van de stad als symbool van zijn macht.

Niet alleen de keizerlijke stoet vertoonde veel pracht en praal, maar ook de stad was uitbundig voor de gelegenheid versierd met triomfbogen en beelden die de macht van de keizer weerspiegelden. De versieringen werden vaak door belangrijke kunstenaars gemaakt (in Utrecht bijvoorbeeld door Jan van Scorel), maar van weinig duurzaam materiaal. De feestversiering is dan ook vrijwel altijd verloren gegaan.
De zeer hoge kosten van de Blijde Inkomst waren voor rekening van de stad; in het Utrechts Archief wordt bijvoorbeeld een rekening bewaard van de feestversiering, betaald door de Kamenaar, een soort secretaris /penningmeester van het stadsbestuur. Een deel van de rekening is hieronder afgebeeld.

Rekening van de tweede kameraar van de stad Utrecht. Stadsarchief II, inv. Nr. 634, fol. 52 v. en 53 r.

Op dit deel van de rekening staat:

Den werckluyden die inde weeck van Onsen
Liever Vrouwen geboirte int ondervangen
van de muer by Wittevrauwen Poirt
voirseid ende opte Nuede ende voir
Lichtenberch gemetselt geuppert gesement ende
geplaestert hebben die poirt van triumphe
ende oick die pylres opte bruggen off gebroic
ken sant mitte wagens byde straetmakers
opte Nuede gebuert ende die steen van de
pylres voirseid oick wech gevuert hebben,
betaelt die somme van seven ponden ende
eenen scelling allet vermoegens die verificatie
voirseid van de 23 e rolle. In date den 12en
septembris. Beloipende: vii ponden 1 scelling

Deelopdracht 2
De taal waarin de rekening is gesteld is uiteraard de taal uit de tijd van Karel V. Deze wijkt nogal af van het tegenwoordige Nederlands.

Werkstukken

Trijn van Leemput