Als Filips II zijn vader in 1555 opvolgt, voert hij reorganisaties door binnen de kerkelijke organisatie. Tijdens zijn regering zullen de hervormden steeds grimmiger worden vervolgd. De stemming in de Nederlandse gewesten wordt steeds oproeriger. In 1566 leidt dit tot de beeldenstorm, een gewelddadig verzet tegen de katholieke kerk, waarbij de inrichting van veel kerken wordt kort en klein geslagen. De onlusten in de Nederlanden leiden uiteindelijk in 1568 tot het uitbreken van een gewelddadige opstand tegen de Spanjaarden. De strijd tegen Spanje zal 80 jaar duren en later bekend staan als de Tachtigjarige Oorlog. Belangrijke edelen onder aanvoering van Willem van Oranje proberen herhaaldelijk delen van de Nederlanden op de Spanjaarden te heroveren. Ook in de stad Utrecht wordt men opstandig. De bezetting van Vredenburg wordt versterkt, waarbij bewoners van de grote stenen huizen in de buurt van Vredenburg gedwongen worden soldaten in hun huizen op te nemen. In 1579 sluit Utrecht zich bij de Opstand aan door het tekenen van de Unie van Utrecht (zie de CD-DOM onder knop 1580). De gewesten in het tegenwoordige Nederland (ongeveer) komen hierbij overeen de strijd tegen Spanje gemeenschappelijk te gaan voeren.
Deelopdracht 5
De gang van zaken die in Utrecht heeft geleid tot de belegering van Vredenburg is beknopt, beschreven in het laatstgenoemde boekwerkje: Van Hulzen, A., Het Vredenburg Utrecht, Trajectum-Reeks deel 2, Utrecht.