Leendert, een 'ellendigh weeskynd' uit Utrecht
De dropouts van de stad
Daklozen, zwervers, junks, je stuit in Hoog Catharijne onvermijdelijk op de bewoners van dit winkelhart van Nederland als je met de trein naar Utrecht komt. ‘s Nachts worden ze zo veel mogelijk uit de overdekte winkelcentrum geweerd. Ze slapen in opvanghuizen, maar vaak ook in portieken of op bankjes in de stad. De hulpverlening is door de overheid geregeld. Er zijn uitkeringen, projecten voor begeleid wonen, medische verzorging. Het aantal zwervers en daarbij ook het aantal zwerfjongeren neemt de laatste jaren in de grote steden toe. Toch is het aantal zwerfjongeren van nu in verhouding tot het aantal inwoners veel kleiner dan in het verleden. In de 15de eeuw bijvoorbeeld zwierven er vele wezen bedelend in de stad rond. Vooral in tijden van oorlog of grote epidemieën is hun aantal soms schrikbarend hoog. Hun lot is zo ellendig, dat de schatrijke Utrechtse geestelijke Evert Zoudenbalch in 1491 in Utrecht een tehuis voor hen sticht: het eerste weeshuis in Nederland. Het zal tot 1963 blijven bestaan.
In dit weeshuis komt in 1735 Leendert Stuuroort terecht. Hij is dan 16 jaar. Zijn vader, Gerrit Willems Stuuroort, is glazenmaker in de Twijnstraat. Als hij in 1732 overlijdt, blijft zijn vrouw, Niesje Wouters van Gog, met vijf kinderen achter. Niesje sterft in oktober 1735. De grootouders waren inmiddels ook overleden. De oudste drie kinderen kunnen wel voor zichzelf zorgen. Op verzoek van een oudtante worden Leendert en zijn vier jaar jongere broer Gerrit op 23 december 1735 in het weeshuis opgenomen. Leendert wordt in de leer gedaan bij kuiper Otto de Haart. In augustus 1736 steelt hij geld uit de kast van zijn baas. De regenten (de bestuurders) van het weeshuis besluiten hem ‘in nauwer bewaring te houden mitsgaders gering te tracteren en ondertussen uijt te sien om hem buijten lands te kunnen versenden.’ Ze sturen hem naar de Oost, de toenmalige Nederlandse koloniën. In juli 1737 vertrekt hij op het schip de "Landscroon" als jongmaatje met een loon van 5 gulden per maand. Hij sterft op zee op 7 oktober 1737.
Deelopdracht 1
Studielast: 0,5
Leendert krijgt van het weeshuis een uitrusting mee, een 18de eeuwse ‘oprotpremie’. De bovenstaande lijst met de uitrusting van Leendert bevindt zich nog in Het Utrechts Archief en maakt daar deel uit van het archief van het Gereformeerd Burgerweeshuis (inv. nr. 783)
- Som in modern Nederlands op wat Leendert meekreeg.