Kroniek van de stad Utrecht, 1940-1945

Volg de gebeurtenissen in de stad Utrecht in de oorlogsjaren van dag tot dag. Via de kalender zoekt u op datum in de kroniek van de stad Utrecht (10 mei 1940 - 31 mei 1945), in het Utrechts Nieuwsblad (januari 1940 - juni 1944) en alle gedateerde afbeeldingen in de Beeldbank (januari 1940 - december 1945).


Kies een datum:
vorigevolgende
10 mei 1940

Duitse troepen vallen zonder oorlogsverklaring Nederland binnen.

De gemeenteraad komt in een buitengewone zitting bijeen om de oorlogstoestand te bespreken.

Burgemeester Ter Pelkwijk spreekt via de radiodistributiedienst herhaaldelijk de burgerij toe, om haar een hart onder de riem te steken.

Het is verboden de stad in oostelijke richting te verlaten nu het oorlogsfront Utrecht nadert.

Evenals elders in het land worden in Utrecht NSB-ers gearresteerd. Alle Duitsers moeten thuisblijven.

Het militaire stafkwartier wordt in de Hojelkazerne gevestigd.

Vanwege de verduistering rijden er na acht uur ’s avonds geen autobussen meer in de stad.

11 mei 1940

Het opdrijven van prijzen is verboden. De autoriteiten manen tot zuinigheid met het verbruik van gas, elektriciteit en water.

Er wordt melding gemaakt van het landen van parachutisten, een onjuist bericht zoals later blijkt.

Alle openbare vermakelijkheden zijn stilgelegd. De voetbalcompetitie tijdens de pinksterdagen wordt afgelast.

Vluchtelingen uit Veenendaal worden bijeengebracht in de Beatrixhal. Er is hulp van het Rode Kruis en het Vrouwelijk Vrijwilligerscorps.

De burgemeester spreekt weer tot de bevolking, via radio en luidsprekers.

Op het stadhuis vormen padvinders een berichtendienst, die via de radio verspreide berichten verzamelt met de bedoeling de burgemeester zo goed mogelijk te informeren.

12 mei

Er worden gedragsregels afgekondigd om zich bij luchtaanvallen zo goed mogelijk te beschermen.

Om 10 00 uur spreken burgemeester en wethouders over de te nemen maatregelen. Daarna verstrekken zij richtlijnen aan alle directeuren van de diensten.

In een radiotoespraak probeert Ter Pelkwijk opnieuw de inwoners een hart onder de riem te steken.

Het blijkt dat de stad toch moet verduisteren. De leden van de Luchtbeschermingsdienst worden weer opgeroepen.

17 mei 1940

Het bureau van provinciale militaire commandant Oberst von Alberti is gevestigd in hotel Noord-Brabant.

Het bureau van de plaatselijke commandant is gevestigd in het stadhuis.

20 mei 1940

De bevolking wordt aangeraden om zich kosteloos tegen tyfus te laten inenten bij de GG en GD, Kruisstraat 13.

22 mei 1940

In verband met de komende distributie wordt de verkoop van schoenen, thee en koffie verboden.

4 juni 1940

Het Utrechtsch Stedelijk Orchest hervat zijn concerten.

6 juni 1940

Koffie en thee zijn nog slechts met bonnen verkrijgbaar.

7 juni 1940

Het voetballen wordt hervat: het Utrechtse KNVB-toernooi is begonnen.

8 juni 1940

De Utrechtse inzamelingscommissie van het Nationale Hulpcomité 1940 wordt geïnstalleerd door de burgemeester. Zaterdag 15 juni aanstaande zal een grote straat- en huiscollecte plaatsvinden. Hiervoor worden collectanten gevraagd.

Leden van Artibus stellen hun werk tentoon in het Consthuys St.-Pieter.

14 juni 1940

Het wordt verboden om bedrijven stop te zetten, de werktijd te bekorten tot minder dan 36 uur of personeel te ontslaan.

17 juni 1940

Op deze dag vangt de distributie van brood aan.

19 juni 1940

Het USO geeft zijn tweede zomerconcert in Tivoli.

22 juni 1940

Op de Stadionweg wordt een parade gehouden waaraan een bataljon Duitse politietroepen en een afdeling van de Duitse brandweer deelnemen. Ook gaat het Centraal Museum weer open voor het publiek en wordt er in de stad gecollecteerd ten bate van de inwoners van bij de oorlogshandelingen verwoeste gemeenten.

3 juli 1940

De eerste rijwieltaxi’s verschijnen in de stad.

6 juli 1940

Er wordt in de stad een collecte gehouden ten bate van het Utrechts comité voor vakantie-ontspanning van schoolkinderen.

In het Consthuys St -Pieter wordt een tentoonstelling van het werk van Paul Determeijer geopend.

14 juli 1940

Voortaan zijn de volgende producten alleen nog bij inlevering van voedselbonnen verkrijgbaar: boter, margarine, spijsvetten, spijsoliën, rijst, rijstemeel, havermout, havervlokken, grutten, gort, maïzena, griesmeel, macaroni, spaghetti, vermicelli en puddingpoeders.

22 juli 1940

De christelijke gemengde zangvereniging De Lofstem geeft een uitvoering in de Vredeskerk. De baten van deze uitvoering komen ten goede aan de oorlogsslachtoffers.

23 juli 1940

De burgemeester wijst op de verplichting te zorgen voor afdoende verduistering van zowel de woning als van fiets, auto of motor.

24 juli 1940

Gisteravond zijn vier processen-verbaal opgemaakt wegens onvoldoende verduisteren, onder andere in de Albatrosstraat.

25 juli 1940

Met ingang van heden is suiker voortaan slechts tegen inlevering van bonnen verkrijgbaar.

De Utrechtse gemeenteraad heeft besloten tot het bouwen van een nieuwe Centrale Keuken aan de Menno van Coehoornstraat en tot uitbreiding van het politiekorps met 35 man.

Misleid door de duisternis reed vannacht omstreeks 12.00 uur een wielrijder komende van de Schalkwijkstraat de Maliesingel in.

27 juli 1940

De Duitse rijksarbeidsdienst van het district Utrecht houdt een mars. De tocht begint om 5.15 uur vanaf de Neude.

29 juli 1940

Met ingang van heden is het de textielindustrie, de groothandel en textielwinkels verboden om een aantal artikelen aan de consument te verkopen.

Iedereen die dat wenst kan zich laten inschrijven als lid of als sympathisant van de Nederlandse Unie. Dagelijks is daartoe gelegenheid in het Gebouw van Kunsten en Wetenschappen aan de Mariaplaats.

Dr. A. de Graaff is benoemd tot hoofdredacteur van het Utrechtsch Nieuwsblad.

9 augustus 1940

Het eindpunt van lijn 5 aan de Rijnlaan is verplaatst naar het Maasplein.

De Utrechtsche Postfanfare geeft om 20.00 uur een concert in Oog in Al.

Vandaag en in de komende dagen zullen de textielkaarten worden uitgereikt.

10 augustus 1940

Vandaag en morgen geeft het trio Wouter Tump om 15.00 uur een concert in het Centraal Museum.

Na 11.00 uur ’s avonds mogen trams niet langer rijden.

27 augustus 1940

Alle particuliere autoverkeer is tussen 22.00 uur en 4.00 uur verboden.

30 augustus 1940

De burgemeester wijst nogmaals op de waarschuwing die hij op 1 augustus heeft gedaan tegen Oranje-demonstraties.

16 september 1940

De distributie van vlees vangt aan; er wordt een maximumprijs voor dit artikel vastgesteld.

6 oktober 1940

Het is verboden ambtenaren van joodse afkomst aan te stellen of in rang te bevorderen.

21 oktober 1940

De distributie van kaas vangt aan.

18 november 1940

Zowel in de nacht van zaterdag op zondag als in de nacht van zondag op maandag is een aantal mensen aangehouden wegens overtreding van het uitgaansverbod.

7 januari 1941

Leden van Sint-Franciscus-Liefdewerk geven een toneelvoorstelling in de Stadsschouwburg. Hierin treden bewoners van Wijk C op. Het stuk wordt opgevoerd onder regie van Ad Sassen.

11 januari 1941

De stichting Winterhulp Nederland heeft een aantal Utrechtse kinderen verrast op een bioscoopvoorstelling in de Raadskelder, met poppenkast en erwtensoep.

13 januari 1941

Vanwege het invoeren van de nieuwe omzetbelasting moet het Utrechtsch Dagblad de abonnementsprijzen met 5 procent en zijn advertentietarieven met 2,5 procent verhogen.

16 januari 1941

Aangekondigd wordt een collecte door Winterhulp op 31 januari en 1 februari.

29 januari 1941

De invoering van een persoonsbewijs wordt aangekondigd.

14 februari 1941

Vandaag en morgen zal Winterhulp een collecte houden.

15 februari 1941

De inschrijving van joodse studenten aan de universiteit wordt beperkt.

19 februari 1941

Waarschuwing van de burgemeester aan de bevolking om geen baldadigheden tegen de bezetter te plegen.

22 februari 1941

De nieuwbenoemde commissaris in de provincie Utrecht, ir. F.E. Müller, aanvaardt zijn ambt.

26 februari 1941

De burgemeester waarschuwt de bevolking niet te staken of sabotage te plegen. In Amsterdam is kort daarvoor de Februaristaking uitgebroken.

1 maart 1941

Vandaag is de distributie van fietsbanden begonnen.

15 maart 1941

Het ligt in de bedoeling om de distributie van thee en koffie te vervangen door de distributie van thee- en koffiesurrogaat.

8 april 1941

Mussert houdt in Tivoli een toespraak met de titel: ‘Wat is, wil, doet de NSB?’

16 april 1941

Met onmiddellijke ingang moeten joden hun radiotoestellen inleveren.

17 april 1941

Voor kinderen geboren tussen 1 februari 1927 en 2 april 1927 zal alsnog een bonkaart voor melk en een voor cacao worden uitgereikt, voor kinderen, geboren tussen 1 februari en 2 april 1937 zijn alsnog twee melkkaarten beschikbaar.

20 april 1941

In Tivoli wordt de verjaardag van Hitler gevierd.

22 april 1941

Het provinciaal bureau van Winterhulp roept op om een geldelijke bijdrage te storten. Aanleiding voor de oproep is het slechte resultaat bij in Utrecht gehouden collectes.

28 april 1941

Op de verjaardag van Hitler zijn bij een Rijksduitser de ruiten ingegooid. Omdat de daders onbekend zijn gebleven, krijgen tien inwoners elk een boete opgelegd van fl. 5000.

# mei 1941

Een aantal redacteuren van het Utrechts studentenblad is opgesloten.

De burgemeester waarschuwt de bevolking voor de gevolgen van het ingooien van ruiten en vernieling van andermans eigendom.

11 mei 1941

Ter gelegenheid van de verjaardag van Mussert wordt op de Maliebaan door de WA, SS en Jeugdstorm gedefileerd. In het voetbalstadion houdt de commandant van de WA, mr. A.J. Zondervan, een toespraak.

15 juni 1941

Vijf inwoners van Utrecht zijn wegens verboden slachten voor straf voor onbepaalde tijd naar een concentratiekamp in Duitsland gestuurd.

1 juli 1941

De burgemeester doet een beroep op de bevolking om alles na te laten wat de bezetter kan beledigen, zoals het aanbrengen van Duits-vijandige opschriften op muren.

5 juli 1941

Vanaf heden ligt bij het Deutsches Heim, Nieuwegracht 53, een inschrijvingslijst voor vrijwilligers voor de strijd tegen de Sovjet-Unie.

10 juli 1941

Oproep van luitenant-generaal buiten dienst Seyffardt om zich als vrijwilliger te melden voor het Nederlands Legioen. Aanmeldingsbureau: Hotel Thalia aan het Stationsplein.

16 juli 1941

De nieuwe Stadsschouwburg, gebouwd door architect W.M. Dudok, is gereedgekomen.

27 juli 1941

In het kader van de V-actie is op de Mariaplaats een groot spandoek opgehangen met de tekst: ‘V = Victorie want Duitschland wint voor Europa op alle fronten’.

3 augustus 1941

De Duitse politie legt de aartsbisschop van Utrecht mgr. J. de Jong een boete van fl. 500 op, vanwege het niet opvolgen van een aan hem verstrekte lastgeving.

11 augustus 1941

Het kalken van tegen de NSB gerichte leuzen op de stoep voor het kringhuis van de NSB aan de Maliebaan op zondag 27 juli jongstleden wordt alsnog via de ondergrondse pers bekendgemaakt.

13 augustus 1941

Utrechtse kandidaten voor de Nederlandse SS kunnen zich in Amsterdam laten keuren. Belangstellenden moeten zich uiterlijk om 18.15 uur melden bij de plaatselijke leider, die in uniform op het station aanwezig is.

22 augustus 1941

Oproep tot aanmelding bij de Nederlandsche Volksdienst. Het bureau van de NVD in de provincie Utrecht is gevestigd aan de Maliebaan 90.

26 augustus 1941

De NSB houdt een grote vergadering in het NV-Huis, Oudegracht 245.

10 september 1941

Het WA-lid Jacob Janse wordt begraven op de algemene begraafplaats aan de Gansstraat. Op 6 juni werd hij in de Kanaalstraat neergestoken. Tijdens opstootjes na afloop van de begrafenis wordt opnieuw een WA-lid met een mes verwond.

26 september 1941

Het Gewestelijk Arbeidsbureau, Breedstraat 26, vraagt een groot aantal chauffeurs voor Duitsland.

28 september 1941

Particulieren krijgen deze winter hoogstens elf of twaalf eenheden voor kachels en 38 voor centrale verwarming.

13 oktober 1941

Dr. W.B. Engelbrecht is benoemd tot commissaris in de provincie Utrecht en volgt ir. F.E. Müller op, die burgemeester wordt van Rotterdam.

21 oktober 1941

De burgemeester waarschuwt de bevolking nogmaals de verduisteringsvoorschriften stipt na te leven.

26 oktober 1941

In het NV-Huis wordt een verbroederingsbijeenkomst gehouden van de NSDAP en de NSB.

15 november 1941

Het Nationaal-Socialistische Studentenfront houdt zijn landdag in Utrecht.

28 november 1941

In Tivoli wordt een grote openbare vergadering van de NSB gehouden. Spreker is onder meer de nieuwe commissaris in de provincie dr. W.B. Engelbrecht.

15 december 1941

De NSB herdacht gisteren haar tienjarig bestaan in de grote hal van de groente- en fruitveiling. Bij deze gelegenheid verklaarde de aanwezige rijkscommissaris Seyss Inquart dat de NSB de enige toegelaten politieke partij in Nederland zal zijn.

12 januari 1942

De burgemeester waarschuwt de bevolking tegen het beschadigen van voorwerpen van de Wehrmacht.

14 februari 1942

De voorjaarsbeurs van de Jaarbeurs gaat niet door. De Jaarbeurs is gevorderd door de bezetter.

16 maart 1942

Vanaf vandaag zijn rijwielen op de bon.

22 maart 1942

In de Stadsschouwburg worden enige jongens en meisjes die de leeftijd van veertien jaar hebben bereikt, opgenomen in de Hitlerjugend en de Bund Deutscher Mädchen.

31 maart 1942

Ter Pelkwijk is ontslagen als burgemeester van Utrecht. Zijn opvolger is de burgemeester van Zaandam, C. van Ravenswaay.

3 april 1942

De op 8 februari ingestelde gasloze uren worden voorlopig opgeheven.

17 april 1942

NSB-propagandist Max Blokzijl houdt in Tivoli een lezing met de titel: ‘Wat is waarheid ?’

25 april 1942

De nieuwe burgemeester wordt geïnstalleerd. De WA, de Jeugdstorm en de SS defileren voor het stadhuis.

3 mei 1942

Joden moeten voortaan in het openbaar een ster dragen.

17 mei 1942

Tabak, sigaren, sigaretten en snoepgoed zijn op de bon.

12 juni 1942

Voor de eerste keer zijn brandnetels op de groenteveiling aangevoerd en door een tweetal groentehandelaren gekocht.

20 juni 1942

In het voetbalstadion leggen drieduizend NSB-ers de eed van trouw aan Mussert af.

1 juli 1942

Het Utrechtse politiekorps is versterkt met agenten die de in nationaalsocialistische geest staande politieopleiding in Schalkhaar hebben doorlopen.

5 juli 1942

In alle protestantse kerken is een brief voorgelezen waarin geprotesteerd wordt tegen de door Winterhulp georganiseerde Utrechtse kermis.

8 juli 1942

Er wordt een oproep gedaan om zich aan te melden voor de strijd aan het oostelijk front. Keuringen zullen 16 juli plaatsvinden in het Wehrmachtheim aan het Mariaplein.

20 juli 1942

De burgemeester maakt bekend dat alle ingezetenen van de stad die in het bezit zijn van een herenrijwiel met gummibanden en toebehoren, dit rijwiel op dinsdag 21juli moeten inleveren.

21 augustus 1942

De rector magnificus van de rijksuniversiteit deelt mee dat de inschrijving voor het studiejaar 1942-1943 is geopend.

24 september 1942

De Utrechtse recherche heeft negen personen aangehouden, verdacht van handel in zilveren muntstukken. Vier zijn later op vrije voeten gesteld, vijf personen zijn opgesloten in het Huis van Bewaring.

25 september 1942

Bij de Rijksmunt komen dagelijks grote hoeveelheden buiten omloop gestelde munten binnen.

In de derde week van september zijn in Utrecht 3500 mannen aangewezen voor de arbeidsinzet.

1 december 1942

Keukengerei vervaardigd uit gegalvaniseerd of geëmailleerd ijzer of aluminium valt onder de distributiewet.

12 december 1942

In de nacht van zaterdag op zondag breekt er brand uit bij de administratie van de universiteit. Daarop worden de administraties van alle universiteiten onder politiebewaking gesteld.

15 december 1942

In Utrecht staken de studenten. Tijdens deze staking wordt een tegen Mussert gericht pamflet uitgedeeld. Enkele tientallen studenten worden gearresteerd.

28 december 1942

De studenten ontvangen een brief van rector magnificus L. van Vuuren, waarin hij hen oproept een bijgevoegd formulier in te vullen, ter reconstructie van het inschrijvingsregister dat bij de brand kort geleden verloren is gegaan.

# februari 1943

Op vier na zijn de gearresteerde studenten weer vrijgelaten.

Secretaris-generaal van het departement van Volksvoorlichting en Kunsten, de NSB-er dr. T. Goedewaagen, is benoemd tot hoogleraar aan de universiteit.

17 februari 1943

De Nationaal-Socialistische Vrouwenorganisatie houdt een grote bijeenkomst in Utrecht. Een van de sprekers is de plaatsvervangend leider van de NSB, C. van Geelkerken.

1 maart 1943

Vanwege hun weigering om in opdracht van de bezetter, joden, studenten en onderduikers te arresteren, zijn 21 agenten op staande voet ontslagen.

Het illegale blad Je Maintiendrai waarschuwt tegen het bezoeken van bioscopen in verband met mogelijke razzia’s.

14 maart 1943

Vanaf vandaag worden de bankbiljetten van fl. 1000 en van fl. 500 uit de roulatie gehaald, met de bedoeling om de zwarte handel tegen te gaan.

26 maart 1943

Jan Baas, een Utrechtse melkverkoper, is veroordeeld tot een boete van fl. 30 of veertien dagen hechtenis, wegens het verkopen van taptemelk waaraan op honderd delen ongeveer veertig delen water waren toegevoegd.

28 maart 1943

De sigarettenkaart voor vrouwen zal tot en met 17 april 1943 worden ingetrokken.

29 maart 1943

Enige veroordelingen worden bekendgemaakt van mensen die ondergedoken joden huisvesting boden. De gestraften zijn of worden naar een concentratiekamp overgebracht. Een van hen is Gerrit van den Berg, een monteur uit Utrecht.

3 april 1943

Mussert houdt op het Domplein een toespraak voor vijfhonderd kaderleden van de WA.

23 april 1943

Vanaf vandaag is het joden verboden in de provincies Utrecht, Zuid- en Noord-Holland te verblijven.

29 april 1943

In Utrecht tekende 10 procent van de studenten de loyaliteitsverklaring. Voor andere steden werd de volgende opgave gedaan: Amsterdam 20 procent, Wageningen 14, Delft 25, Rotterdam 9, Tilburg 1, Groningen 3, Nijmegen 0.

1 mei 1943

Het politiestandrecht geldt in verband met stakingen in heel het land.

6 mei 1943

Utrechtse studenten moeten zich melden in de Sypesteijn-kazerne, voor inschakeling bij de arbeidsinzet.

13 mei 1943

Radiotoestellen moeten worden ingeleverd.

31 mei 1943

In de afgelopen zes dagen meldden zich in Utrecht respectievelijk 87, 106, 107, 153, 122 en 167 mannen aan bij het arbeidsbureau.

1 juni 1943

De Rijksuniversiteit hervat haar werkzaamheden, na de onrust in de afgelopen maanden.

12 juni 1943

Gedurende de afgelopen dagen zijn overal razzia’s gehouden. Men zocht beroepsmilitairen die zich niet hadden gemeld en militairen voorzien van een vrijstelling voor arbeid in Duitsland.

13 juni 1943

De Utrechtse fabrieksarbeider N.J Bergsma, 32 jaar oud en lid van de CPN, is door het Duitse Obergericht ter dood veroordeeld vanwege het vervaardigen en verspreiden van Duits-vijandige lectuur.

1 juli 1943

De executie van dr. Johannes Brouwer, hispanoloog, wordt bekendgemaakt, vanwege zijn deelname aan de overval op het bevolkingsregister te Amsterdam op 27 maart jongstleden. Tot 15 jaar tuchthuisstraf werd veroordeeld de arts Willem Beck.

3 juli 1943

Een snelle blusactie kon voorkomen dat het Gewestelijk Arbeidsbureau vernietigd werd door brand, waarschijnlijk ontstaan als gevolg van een sabotageactie.

12 augustus 1943

Met ingang van heden zijn bonnen noodzakelijk voor de aanschaf van houten fietsbanden.

23 augustus 1943

Men kan zich in het NV-Huis laten keuren voor de Landwacht Nederland.

2 september 1943

Meisjes en jonge vrouwen jonger dan achttien jaar moeten met ingang van 1 oktober voortaan ’s avonds vanaf bepaalde uren binnen blijven.

6 september 1943

Heden overleed de Utrechtse politie-president G.J. Kerlen tengevolge van een drie dagen eerder op hem gepleegde aanslag.

10 september 1943

Het Fysisch Laboratorium van de universiteit is heropend. Slechts twee studenten kwamen opdagen, terwijl er normaal zo’n 250 zijn.

12 september 1943

Rechercheurs van de politie hebben, geassisteerd door Duitsers, invallen gedaan in diverse horecabedrijven waarbij vrouwen en meisjes vanaf vijftien jaar hun persoonsbewijs werd afgenomen. Zij moeten zich laten onderzoeken op geslachtsziekten.

27 september 1943

Vanwege het razziagevaar waarschuwt de illegale pers tegen het bezoeken van culturele uitvoeringen en sportwedstrijden.

2 oktober 1943

Geertruida van Lier, dader van de aanslag op de Utrechtse politie-president G.J. Kerlen, is gearresteerd.

14 oktober 1943

In Utrecht dienen zeshonderd gezinnen binnen vijf dagen hun huis te ontruimen ten behoeve van Haagse ambtenaren wier departement is overgeplaatst naar Utrecht.

23 oktober 1943

Er wordt een overval gepleegd op het arrestantenlokalen van het hoofdbureau van Politie in de Waterstraat.

30 oktober 1943

Het Nationaal-Socialistische Studentenfront houdt zijn derde landdag. In de aula van de Rijksuniversiteit spreekt Mussert de studenten toe.

20 november 1943

Het definitieve cijfer van het aantal ingeschreven studenten in Utrecht is 285.

27 januari 1944

Wegens beschadiging van plaatselijke verdedigingswerken moeten inwoners van Utrecht wachtlopen.

25 maart 1944

De nieuwe politie-president voor Utrecht, de NSB-er W. van Groningen wordt in de Stadschouwburg geïnstalleerd.

11 april 1944

In aanwezigheid van Seyss-Inquart, Rauter en Mussert worden in Utrecht de Nederlandse Tjerkassy-strijders ontvangen.

20 april 1944

Bij de Centrale Keuken in de Begoniastraat is een aantal medewerkers wegens diefstal gearresteerd.

15 juni 1944

Men kan tegen inlevering van 5 kg beenderen een stuk huishoudzeep kopen en tegen inlevering van 2 kg een pakje zeeppoeder.

5 juli 1944

De stedelijk leider van de Nederlandsche Volksdienst, L. Dekker, heeft afscheid genomen. Hij gaat een functie bekleden in de landelijke leiding.

7 juli 1944

Bij de bevrijding van een gewonde illegale werker uit het Stads- en Academisch Ziekenhuis is de opperwachtmeester van de staatspolitie, Willem Stap, neergeschoten.

21 juli 1944

Op de sintelbaan van het sportpark Maarschalkerweerd werden gisteren de A-atletiekkampioenschappen 1944 van de politie gehouden. Direct na afloop reikte politie-president Van Groningen de prijzen uit.

# augustus 1944

Volgens een herderlijk schrijven van 16 juli wordt de Utrechtsche Courant door de bisschoppen niet meer beschouwd als een katholieke krant.

2 augustus 1944

Een krijgsgevangene die trachtte te ontsnappen via de Vaartsche Rijn, is op zijn vlucht door de Landwacht neergeschoten. Hij is later aan zijn verwondingen overleden.

4 september 1944

Publicatie van de uitzonderingstoestand in verband met het oprukken van de geallieerde troepen.

8 september 1944

Burgemeester Van Ravenswaay waarschuwt voor de gevolgen van sabotage tot belemmering van het verkeer.

14 september 1944

De tijden waarop gas geleverd wordt zijn gewijzigd in: ’s morgens van 7.00-8.00 uur en van 11.00-13.00 uur en ’s middags van 17.00-19.00 uur. Er wordt een beroep op de bevolking gedaan om in verband met het gebrek aan kolen de uiterste zuinigheid te betrachten in het gebruik van gas en elektriciteit.

15 september 1944

Vandaag wordt de op zaterdag 9 september vermoorde politie-luitenant W. Sijpkens begraven. Politie-president W. van Groningen zal een krans leggen.

18 september 1944

In verband met de toenemende schaarste worden vandaag en morgen bij de distributiedienst, Weerdsingel OZ 99, noodkaarten voor levensmiddelen uitgereikt.

De burgemeester roept de bevolking op uiterste zuinigheid te betrachten met water.

19 september 1944

Het elektriciteitsverbruik wordt gerantsoeneerd in verband met de schaarste aan kolen.

20 september 1944

Om brandstof te besparen zal de aanvoer van water in het net van de Utrechtsche Waterleiding Maatschappij tijdelijk worden verminderd.

22 september 1944

De burgemeester van Utrecht maakt bekend dat tot nadere aankondiging de zaterdagochtend- en middagmarkt op het Vredenburg niet zal worden gehouden.

23 september 1944

Er wordt gewaarschuwd voor het overtreden van de uitzonderingstoestand die op 4 september was ingesteld.

27 september 1944

Rauter roept op tot dienstneming bij de Landstormbrigade. Voor Utrecht kan men zich aanmelden bij het aanmeldingsbureau van de Waffen-SS, Vredenburg 19.

29 september 1944

Er wordt begonnen met de uitreiking van de tweede serie noodkaarten. De uren waarop gaslevering plaatsvindt, worden per 30 september beperkt tot: 12.00-12.30 uur en van 17.00-19.00 uur.

5 oktober 1944

Het stroomgebruik wordt gerantsoeneerd. Er is stroom beschikbaar van 7.00 tot 10.00 uur, van 18.00 tot 20.30 uur. ’s Nachts is er een sterk verlaagde spanning.

6 oktober 1944

Met uitzondering van bepaalde bedrijven en inrichtingen zullen alle gebruikers van stroom spoedig worden afgesneden.

7 oktober 1944

Alle Utrechtse mannen van zeventien tot vijftig jaar oud moeten zich heden om 9.00 uur melden op het Vredenburg voor het verrichten van graafwerkzaamheden. De gemeente zal een groot aantal bomen in plantsoenen en straten rooien om ze te verwerken tot brandhout ten bate van de burgerij. Het eigenmachtig vellen van bomen in straten en plantsoenen is verboden.

9 oktober 1944

Er is alleen nog gas beschikbaar van 16.00 tot 18.00 uur. Zij die nog geen kolen hebben ontvangen maar wél hun bonnen inleverden, kunnen vanaf maandag 9 oktober een mud kolen afhalen.

13 oktober 1944

In de stad worden spoorwegdoelen gebombardeerd.

16 oktober 1944

Mussert brengt een bezoek aan de Landwacht in Soestduinen, Bilthoven en Utrecht. Kruideniers moeten een opgave indienen van hun voorraden bij de distributiedienst, Kievitstraat 6.

24 oktober 1944

In verband met het gebrek aan kolen wordt alle gaslevering stopgezet. Voor wat betreft het warme voedsel zijn de inwoners van de stad aangewezen op de Centrale Keuken.

De bonnen van de noodkaart, die recht geven op brood, boter, kaas, melk en vlees, zijn tot nader aankondiging in alle distributiekringen geldig.

Zoals reeds in de kennisgeving van 18 oktober 1944 is vermeld, zullen er dagelijks in ieder uitdelingsbureau drie uitreikingen van voedsel plaatsvinden, namelijk van 10.00-11.00 uur voor de blauwe kaartjes, van 13.00-14.00 uur voor de rode kaartjes en van 16.00-17.00 uur voor de witte kaartjes.

27 oktober 1944

De burgemeester maakt bekend dat het Park van Kol wordt gesloten vanwege de vernielingen en diefstallen door mensen die op hout uit zijn.

4 november 1944

De burgemeester maakt bekend dat gedurende het tijdvak van 6 tot 11 november bij de distributiedienst aan de Weerdsingel een uitreiking plaats zal hebben van vitamine D-tabletten ten behoeve van kinderen.

6 november 1944

Vroeg in de ochtend worden er razzia’s gehouden.

Er worden luchtaanvallen uitgevoerd op het spoorwegknooppunt bij Blauwkapel en het emplacement bij het Centraal Station. De Neurologische kliniek in de Nicolaas Beetsstraat wordt geraakt door een voltreffer. Hierbij vallen meerdere slachtoffers.

7 november 1944

Jo Wüthrich en Cor Vlot, twee Utrechtse illegale werkers, zijn gefusilleerd.

9 november 1944

De lagere gebieden rondom de stad worden door de Duitsers onder water gezet.

11 november 1944

In Utrecht is het broodrantsoen vastgesteld op 1200 gram per week.

13 november 1944

Vorige week is bij verscheidene Utrechtse bedrijven de voorraad cokes door de Duitse bezetter in beslag genomen.

14 november 1944

Men mag tussen ’s avonds 20.00 uur en ’s nachts 4.00 uur niet buiten zijn.

15 november 1944

Negen aardappelhandelaren zijn tot nader order uitgesloten van de levering van aardappelen.

17 november 1944

Slagers mogen vanaf heden geen vlees meer afleveren op de normale rantsoenbonnen. Aflevering kan alleen nog plaatshebben op de noodrantsoenbonnen en de aangewezen nummerbonnen.

Gedurende de laatste nachten trokken lange colonnes tanks, zwaar geschut en pantserwagens door de stad.

18 november 1944

De bezetter haalt metaalfabrieken leeg.

20 november 1944

Vorige week zijn op de Derde Algemene Begraafplaats vier Engelsen, die in het Antoniusziekenhuis waren overleden, met enige militaire eer begraven.

Het hoofdpostkantoor is door de Wehrmacht gevorderd.

22 november 1944

De Utrechters die te Lienden tewerk waren gesteld, zijn een dezer dagen teruggekeerd.

De SD doet een inval in het gebouw van de Kamer van Koophandel. Verscheidene commandanten van de Binnenlandse Strijdkrachten (gewest Utrecht) die daar vergaderen, worden gearresteerd.

Een ondergrondse beweging heeft een aantal vaten met benzine en olie, evenals wat carbid gestolen uit de Jaffa-fabriek.

1 december 1944

Het vellen van bomen langs verkeerswegen is zonder een bijzondere vergunning verboden.

2 december 1944

Om 10.00 uur wordt de eerste Utrechtse ruilbeurs geopend, aan de Notebomenlaan 1, hoek Abstederdijk.

6 december 1944

De burgemeester maakt bekend dat voor stroomgebruik alleen de door Ausenstellenleite für Rüstung und Kriegsproduktion afgegeven vergunningen geldig zijn.

7 december 1944

Er zijn drie schepen met graan aangekomen. Er is nu weer voor drie weken brood. Ook aardappelen zijn weer aangevoerd.

12 december 1944

De directeur van de distributiedienst maakt bekend, dat voor Utrecht alsnog bonnen voor aardappelen geldig zijn verklaard. Vanwege een tekort aan potten voor jam, appelstroop en appelmoes wordt aan de inwoners gevraagd om lege potten in te leveren.

15 december 1944

Gevraagd worden: chauffeurs, hulpchauffeurs, personeel voor fourier- en huishoudelijke diensten voor goederentransporten tussen Nederland en Duitsland. Eventueel kan eerst een aanvullende opleiding worden gevolgd. Geboden wordt een goed loon en vrije huisvesting en kleding. Inlichtingen bij het adviesbureau voor arbeid, Paviljoen ‘Vredenburg’.

De Rivierenwijk wordt gecontroleerd op clandestiene stroomlevering.

18 december 1944

Vandaag en morgen vindt op de verschillende uitdeelposten van 9.00 tot 12.00 uur de kaartverkoop plaats voor warm voedsel uit de Centrale Keukens.

21 december 1944

Patrouilles van de Feldgendarmerie eisten gisteren van alle militairen inzage in hun papieren.

22 december 1944

Vandaag en morgen is er kerstfeest voor de kinderen van zes tot twaalf jaar, waarvan de vaders in het buitenland werken. Dit feest is georganiseerd door het Nationaal Arbeidsfront, in samenwerking met de Nederlandsche Volksdienst.

29 december 1944

De distributiedienst zal in ieder geval voor 20 januari aanstaande de noodkaarten van de derde serie uitreiken, evenals de nieuwe inlegvellen.

30 december 1944

Tandartsen, tandheelkundigen en tandtechnici die in aanmerking komen voor de arbeidsinzet, kunnen zich tot P.J.J. Coebergh van het Stads- en Academisch Ziekenhuis richten voor een verzoek om vrijstelling.

2 januari 1945

J. Straatman, weduwnaar van tien kinderen en wonende aan de Lange Hamstraat 24bis, vraagt inlichtingen over zijn dochtertje Juliana Bernardina Wilhelmina Straatman, geboren op 12 augustus 1937 te Utrecht. Zij was al geruime tijd opgenomen in het gezin van de familie Th. Jansen-Kruis te Duiven, maar is vandaar naar Groessen geëvacueerd en daarna naar een onbekende bestemming overgebracht.

Het broodrantsoen voor de kerstweek was 800 gram.

Duitsers zijn begonnen de elektrische centrales van hun machines te ontdoen.

3 januari 1945

De burgemeester maakt bekend, dat de inwoners verplicht zijn om bij gladheid het voetpad grenzend aan de woning te bestrooien met zand, as, zaagsel of turfmolm.

Inwoners die in december inkwartiering hebben verleend aan Duitsers, moeten de inkwartieringsbiljetten voor 8 januari inleveren bij het gemeentelijk inkwartieringsbureau aan de Mariaplaats 17.

4 januari 1945

De plundering van Werkspoor door de bezetter is gisteren begonnen.

Duitse soldaten hebben gisteren Tuinwijk en Oog in Al huis-aan-huis doorzocht, op zoek naar fietsen.

Alle mannen tussen 16 en 40 jaar moeten zich aanmelden voor de arbeidsinzet.

5 januari 1945

De bisschoppen van Utrecht en Haarlem doen, in overleg met de protestantse kerken, een beroep op de geestelijkheid en de gelovigen om alles te doen wat mogelijk is om een hongercatastrofe af te weren.

8 januari 1945

Er hebben zich enkele tyfusgevallen voorgedaan. De inwoners van Utrecht wordt met klem aanbevolen om zich te laten inenten tegen tyfus en paratyfus.

In het kader van de Liese-Aktion, bedoeld om mannen te werven voor arbeid, hebben zich vrijdag 780 mannen aangemeld bij het arbeidsbureau. Zaterdag meldden zich echter maar dertien mannen, als gevolg van een plakactie door illegale werkers.

11 januari 1945

Tweehonderd mannen, die zich hadden gemeld in het kader van de Liese-Aktion, worden naar Duitsland gestuurd.

13 januari 1945

Er worden nog steeds onrechtmatig bomen omgehakt. Het is de bedoeling met ingang van 15 januari een burgerwacht in te stellen om plantsoenen, lanen en singels te bewaken.

18 januari 1945

Het ketelhuis en enkele belangrijke technische installaties van de Jaffa-fabriek worden vernield bij een sabotageactie door een verzetsgroep.

20 januari 1945

Bij een aantal inwoners van de stad en de provincie Utrecht is wegens clandestien stroomverbruik de gehele of gedeeltelijke inboedel in beslag genomen.

22 januari 1945

De districtsorganisator van de NSB, G.P. Gosman, roept de NSB-leden in het district Utrecht met een Berechtigungsschein op zich zo spoedig mogelijk te melden bij hun groepsleider. Gosman wil ook de gezinnen registreren van wie iemand in actieve dienst van de Landwacht is.

25 januari 1945

De burgemeester maakt in opdracht van de Leiter des Fachbereichs Ernährung und Landwirtschaft van de Beauftragte bekend dat op dinsdag 30 januari 1945 om 9.00 uur in het stadion te Utrecht een paardenkeuring zal plaatsvinden.

26 januari 1945

Er zouden levensmiddelenwinkels door Duitsers worden geplunderd.

27 januari 1945

Er zijn affiches aangeplakt waarin het Rijksbureau voor Voedselvoorziening mededeelt, dat binnenkort elk levensmiddelentransport van het noordoosten naar het westen zal worden verboden, uitgezonderd het transport van aardappelen. Elk particulier transport van voedingsmiddelen zal in beslag genomen worden.

2 februari 1945

De Gaarkeuken in de Jekerstraat is met personeel en al door de Wehrmacht gevorderd.

De Britse luchtmacht bombardeert een vliegtuigsloperij aan de Cartesiusweg.

3 februari 1945

Dankzij de gewijzigde weersomstandigheden zijn weer schepen met voedsel aangekomen. In de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht zal nu in de week van 4 tot en met 10 februari alsnog 400 gram brood ter beschikking worden gesteld. In verband hiermee is voor Utrecht bon 316 aangewezen voor het kopen van dit brood.

Donderdag en vrijdag jongstleden hebben de Duitsers razzia’s gehouden in de omgeving van de Amsterdamsestraatweg en de Herenweg.

7 februari 1945

De burgemeester waarschuwt de bevolking tegen het vernielen of bevuilen van verdedigingswerken van de Wehrmacht.

8 februari 1945

De Nederlandsche Volksdienst zal een groot aantal kinderen uitzenden naar de provincie Groningen. De ouders die hun kinderen hiervoor in aanmerking willen laten komen, moeten zich melden op het kringkantoor van de Volksdienst aan de Biltstraat 110 of bij hun buurtschapshoofd.

12 februari 1945

In verband met de binnenkort te openen kleuterverblijven kunnen werkende moeders en moeders van grote gezinnen hun kinderen tussen drie en zes jaar alvast laten inschrijven op het kringkantoor van de Nederlandsche Volksdienst. De Volksdienst zal binnen enkele dagen enkele hulpposten ‘Moeder en Kind’ openen.

18 februari 1945

De Duitse politie doet een inval in een dansschool aan de Kromme Nieuwegracht, waarbij een groot aantal mannen wordt gearresteerd.

19 februari 1945

In de stad worden op uitgebreide schaal razzia’s gehouden.

26 februari 1945

In de stad halen Duitsers bij de drukkerijen het lettermateriaal weg. Bij een leerfabriek wordt een hoeveelheid chroomleer weggehaald.

In de middag worden er razzia’s op straat gehouden.

1 maart 1945

De in februari uitgestelde huis-aan-huiscollecte van de Nederlandsche Volksdienst ten bate van ‘Moeder en Kind’ zal worden gehouden van 12 tot en met 17 maart en worden besloten met een grote straatcollecte. Collectanten wordt gevraagd zich aan te melden bij het provinciaal bureau aan de Maliebaan 14 of het kringbureau in de Biltstraat.

2 maart 1945

In de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht zullen de distributiediensten nog voor 31 maart de noodkaarten van de vierde serie worden uitgereikt.

3 maart 1945

De directeur van de distributiedienst maakt bekend dat in Utrecht op dinsdag 6, woensdag 7, donderdag 8 en vrijdag 9 maart de verstrekking zal plaatshebben van de door het Zweedse Rode Kruis beschikbaar gestelde levensmiddelen.

In de stad bedroeg het sterftecijfer in de laatste week van januari 414, tegen 267 het jaar ervoor.

7 maart 1945

Het is de bedoeling op woensdag 4 april het onderwijs op de gemeentelijke scholen te hervatten.

9 maart 1945

De gemeentelijke reinigingsdienst kan het noodzakelijke werk niet meer doen. Om dreigende epidemieën te voorkomen, wordt de bevolking gevraagd zelf de handen uit de mouwen te steken. De blokleiders van de Luchtbeschermingsdienst kunnen nadere inlichtingen geven.

De illegale pers raadt het personen tussen zeventien en veertig jaar af om café Coco op de hoek van de Mariastraat te bezoeken. Daar wordt geronseld voor de SS.

10 maart 1945

Vanwege de aanslag op Rauter is in Utrecht een twintigtal gevangenen gefusilleerd.

Cellist Ludwig Werner en klarinettist Johan van Ginkel geven een concert in de Pieterskerk. Aangekondigd wordt een nieuw concert op 17 maart door een strijkensemble met medewerking van hoboïst F. Pels.

Door omstandigheden zal de Utrechtsche Courant deze week niet regelmatig kunnen verschijnen. De krant zal alles in het werk stellen om de abonnees zo goed mogelijk te bedienen.

Bij de Nederlandsche Volksdienst zijn veel verzoeken binnengekomen om naar de noordelijke provincies te worden geëvacueerd. Het districtskantoor kan hierover nadere inlichtingen verstrekken.

14 maart 1945

Uit Zwolle en Harderwijk zijn vluchtelingen in de stad aangekomen.

17 maart 1945

Het is verboden om as, vuilnis, vodden en dergelijke op de openbare weg te storten.

22 maart 1945

Vandaag en morgen vindt in de daar toe aangewezen winkels de verstrekking plaats van door het Rode Kruis beschikbaar gestelde brood.

Iedereen die glasscherven op de rijweg ziet liggen, is verplicht deze op te ruimen. Voldoet men niet aan deze verplichting, dan kan dit als sabotage worden aangemerkt.

24 maart 1945

De gemeente probeert met nieuwe maatregelen de problemen rond de verwijdering van vuilnis op te lossen.

De universiteit van Bazel heeft de Utrechtse universiteit geadopteerd. Studenten worden uitgenodigd om in Zwitserland hun studie te voltooien en doctoren krijgen de gelegenheid om hun studie als specialist te beëindigen. Van Zwitserland uit zullen boeken en laboratoriumbenodigdheden beschikbaar worden gesteld, terwijl men, indien nodig, ook docenten wil zenden.

De voor Het Parool actieve Utrechter mr. C.H. de Groot is gefusilleerd.

28 maart 1945

In verband met de in omloop zijnde valse rijwiel-Ausweisen, verliezen alle tot dusver uitgegeven Ausweisen met ingang van 15 april 1945 hun geldigheid, ongeacht op welke datum en door welke militaire of civiele instantie ze zijn uitgegeven.

In verband met loonderving op tweede paasdag bestaat er voor bouwvakarbeiders gelegenheid vier vakantiebonnen in te wisselen.

31 maart 1945

De laatste voorraad kolen van de PEGUS wordt door de Duitsers gebruikt voor hun treinen.

5 april 1945

De elektriciteitsvoorziening in de stad is gestopt. De drinkwatervoorziening kan nog vier weken doorgaan. Tien gevangenen uit het Huis van Bewaring worden gefusilleerd als represaille voor een aanslag op leden van de Wehrmacht.

6 april 1945

In verband met beschadiging van Duitse verdedigingswerken in de afgelopen maanden moeten de herstelwerkzaamheden door de burgerij worden betaald en zullen van de inwoners bewakingsdiensten worden gevorderd door de Wehrmachtkommandant.

11 april 1945

In de illegale pers roept de stadscommandant van de Binnenlandse Strijdkrachten de inwoners op om zich niet op straat te begeven in verband met verwachte razzia’s.

13 april 1945

Enige dagen geleden is het lijk gevonden van Nol de Visser, een handlanger van de bezetter.

18 april 1945

De Beauftragte van de provincie Utrecht roept werkkrachten op voor grondwerk in de omgeving van Utrecht. Men dient zich op donderdag 19 april om 8.00 uur te melden, op het grasveld in het Nassaupark. Schop of spade meebrengen.

Van de Duitse legereenheden blijft alleen nog de Kriegsmarine in de stad achter.

Rond de stad worden de inundaties uitgebreid.

19 april 1945

De Duitsers hebben op de Amsterdamsestraatweg twee huizen opgeblazen, nadat daar door nog onbekende oorzaak een auto was geëxplodeerd.

Op de Begijnekade bliezen leden van de ondergrondse Binnenlandse Strijdkrachten een bunker op.

20 april 1945

De inwoners van Utrecht worden gewaarschuwd, dat de straten waarin aanslagen op de Wehrmacht plaatsvinden, direct moeten worden ontruimd. Als er in die ontruimde straten toch nog aanslagen volgen, dan worden de huizen vernield.

De stadscommandant van de BS waarschuwt de inwoners van Utrecht geen graafwerkzaamheden voor de Wehrmacht te verrichten.

Er worden veel arrestaties en huiszoekingen verricht. Vier jonge mannen zijn daarbij doodgeschoten.

Te Hoograven moeten alle mannen van 16 tot 55 jaar oud zich melden om te spitten.

25 april 1945

Duitsers zijn begonnen met het leeghalen van de opslagplaatsen van de Provinciale Utrechtsche Electriciteits Maatschappij aan de Croeselaan.

30 april 1945

Zeven gevangenen uit de gevangenis aan het Wolvenplein worden doodgeschoten.

2 mei 1945

Er vinden voedseldroppings plaats door ‘Vliegende Forten’ op Welgelegen en op Lageweide.

Van de honderdvijftig te voet uit Amersfoort naar Utrecht getransporteerde gevangenen is het grootste deel ontsnapt.

5 mei 1945

Capitulatie van het Duitse leger. Enige ordonnansen van de geallieerde troepen rijden door de stad.

6 mei 1945

Vanmiddag worden de politieke gevangenen in de gevangenis aan het Wolvenplein vrijgelaten.

De intocht van de bevrijdingstroepen wordt morgen rond het middaguur verwacht.

In de rooms-katholieke kathedrale kerk aan de Lange Nieuwstraat wordt een mis gevierd ter gelegenheid van de bevrijding. De plebaan B.A. Batenburg gaat voor, geassisteerd door de kapelaans H. Kwanten en J. Andriessen. Uitgevoerd wordt de Mis van Perosi voor mannen, jongens en orgel. Na de mis wordt het meerstemmig Te Deum van H. Andriessen uitgevoerd. Aartsbisschop De Jong woont op het priesterkoor de dienst bij.

7 mei 1945

Canadese troepen trekken door de stad.

Tijdens de intocht sneuvelen tien leden van de BS in het Wilhelminapark bij het ontwapenen van een groep Duitse soldaten.

Burgemeester Ter Pelkwijk heeft onmiddellijk de leiding van het gemeentebestuur op zich genomen. Hij wordt hierin bijgestaan door de wethouders Bekker, Ploeg en Waslander en het raadslid Stapelkamp. Als waarnemend hoofdcommissaris van politie treedt hoofdinspecteur R.W. van Eijk op.

’s Middags vindt voor het aartsbisschoppelijk paleis een huldiging plaats van aartsbisschop De Jong. Hij spreekt een woord van dank voor alle ondervonden steun en uit de wens dat onze koningin nog lang voor het vaderland zal worden gespaard.

’s Avonds vindt onder voorzitterschap van Ter Pelkwijk in het stadhuis een vergadering plaats, waarin de voedselvoorziening van de stad Utrecht wordt besproken.

8 mei 1945

In de Nederlandse hervormde kerken worden korte dankdiensten gehouden voor de bevrijding van het vaderland.

De Bezige Bij verkoopt in de Burgemeester Reigerstraat 45 de nog resterende illegale publicaties tegen de oude prijzen.

De directie van de Nederlandse Spoorwegen begroet het personeel. Ir. W. Hupkens brengt de spoorwegmannen dank voor de vastberadenheid waarmee zij de Nederlandse zaak hebben gediend. Namens de personeelsraad reageert de heer Joustra.

De burgemeester trekt alle bevorderingen en buitengewone periodieke verhogingen van het gemeentepersoneel in, die na 7 april 1942 hebben plaatsgevonden.

Om de doortocht van de geallieerde troepen naar het westen van het land zo snel mogelijk te doen verlopen, dringt de gewestelijk commandant Strijdend Gedeelte van de BS er bij de bevolking op aan, de hoofdwegen, zowel binnen als buiten de bebouwde kom van de gemeente, vrij te houden van alle verkeer.

Iedereen die goederen onder zich heeft die toebehoren aan Duitsers of NSB-ers, is verplicht hiervan opgave te doen aan de waarnemend hoofdcommissaris.

De burgemeester roept padvinders op. Zij gaan tolk-, koeriers- en ordonnansdiensten verrichten, lossen auto’s en ze posten bij afzettingen. De padvindsters helpen onder meer bij het schoonmaken van de synagoge.

’s Avonds is er op het Veemarktplein een groot dansfeest in de open lucht.

9 mei 1945

W. Schumacher is weer in vrijheid gesteld, na zijn arrestatie op maandagavond. Er is sprake van een ernstig misverstand. Schumacher heeft gedurende de bezettingsjaren onder meer belangrijke diensten voor Het Parool verricht.

10 mei 1945

Het Militair Gezag is van kracht geworden.

De joodse gemeente houdt ter gelegenheid van de bevrijding een bijzondere dienst in de synagoge aan de Springweg 164.

11 mei 1945

Onder grote belangstelling worden de BS-leden begraven, die afgelopen maandag bij het Rosarium zijn gesneuveld. Aanwezig waren kapitein Van Beek, verbindingsofficier van prins Bernhard, een kolonel van de afdeling Civil Affairs, vertegenwoordigers van het Militair Gezag en van de stoottroepen, mr. M.M. Kwint als gewestelijk commandant van het Strijdend Gedeelte van de BS, prof. J. Boeke namens de Utrechtse universiteit en vertegenwoordigers van het studentencorps.

’s Avonds is er feest op het Wielingenplein. De bewoners hebben zich allen met een oranje mutsje getooid. Na een tijdje te hebben gehost wordt een vrijheidsboom geplant. De jeugd amuseert zich de verdere avond met dansen en hossen.

Enige kisten met onderdelen, door de Duitsers uit de oude en nieuwe elektrische centrale verwijderd, zijn in Amsterdam achterhaald en teruggebracht naar Utrecht.

12 mei 1945

Vanaf vandaag mag iedereen weer van 4.00 tot 23.00 uur buiten zijn Er wordt op gerekend dat men zich stipt aan deze uren zal houden.

‘Het gebedel bij de Tommies om sigaretten en chocolade is meer dan erg. Kinderen met een leeftijd die wat rookartikelen betreft op zijn hoogst met een bellenblaas-pijp moeten worden vertrouwd, bestormen en belagen de soldaten om Players, Gold Flakes of Camels. Ansichten van de Dom doen als ruilmiddel tegen sigaretten opgeld. Ook ons ouderen past in deze wel wat meer zelfbeheersing en bescheidenheid.’

Het Gewestelijk Arbeidsbureau vraagt personen die als tolk kunnen optreden bij de geallieerde militaire instanties.

13 mei 1945

Vandaag en morgen kan de bevolking op koopbon 421 gratis 450 gram biscuits, 400 gram reuzel of 125 gram margarine verkrijgen bij de winkelier waar men de bestelbonnen A of B 458 heeft ingeleverd.

’s Middags is er in het stadion een voetbalwedstrijd tussen een Engels militair elftal en een Utrechts elftal. Aanwezig zijn onder andere burgemeester Ter Pelkwijk en generaal Rawlins. De wedstrijd eindigt in een gelijkspel.

14 mei 1945

’s Avonds is er van 7.00 tot 10.00 uur op het Veemarktplein weer gelegenheid om in de open lucht te dansen op muziek van de band van het Lincoln-regiment.

15 mei 1945

Het is verboden om zonder vergunning van het Militair Gezag zijn of haar woonplaats te verlaten.

Zij die geen woning of inboedel meer hebben, kunnen zich schriftelijk wenden tot de directeur van de dienst Afwikkeling, Opbouw en Herstel Utrecht aan het Janskerkhof 1. Daar wordt bezien of het mogelijk is de indertijd door de Wehrmacht gevorderde woningen en inventaris terug te geven, of andere woonruimte en woninginventaris beschikbaar te stellen.

16 mei 1945

Op de bonnen 431 en 432 wordt 1 kg aardappelen verstrekt. Zij die voedsel van de Centrale Keuken betrekken, moeten beide bonnen bewaren.

Dominee M. de Goede, bij wie de leiding berust over de afdeling Utrecht van het Nederlands Volksherstel, geeft in een persconferentie een uiteenzetting over het ontstaan en de werkwijze van deze instelling.

Er heeft zich een comité gevormd om te komen tot de oprichting van een eenheidsvakbeweging in Utrecht. In het comité hebben zitting de heren A.H. Blijkshof, A. van Alphen, J. Derks en A.J. van Buel.

17 mei 1945

Vandaag heeft burgemeester Ter Pelkwijk de panden Drift 10-12 in gebruik genomen ten behoeve van Nederlands Volksherstel.

18 mei 1945

Burgemeester Ter Pelkwijk houdt een herdenkingssamenkomst in de raadzaal, waarvoor hij een groot aantal inwoners heeft uitgenodigd.

19 mei 1945

Burgemeester Ter Pelkwijk opent in boekhandel Broese een tentoonstelling van illegale boeken.

21 mei 1945

Aan een parade in Den Haag nemen 134 Utrechtse BS-ers deel.

22 mei 1945

De door zo velen gehate spertijd is opgeheven.

Aan de stadscommandant van de BS, mr. M.M. Kwint, wordt enige tijd verlof verleend in verband met dringende bezigheden in zijn functie als burgemeester van Velsen Tot waarnemend stadscommandant is aangewezen H.G.I. baron van Tuyll van Serooskerken, chef-staf Strijdend Gedeelte van de BS.

Binnenkort zal de straatverkoop van dagbladen worden stopgezet en mag ieder huishouden zich op slechts één krant abonneren.

23 mei 1945

De door de Duitse bezetter in beslag genomen huizen worden nog niet vrijgegeven.

Door de geallieerde troepen die deelnamen aan de intocht in Utrecht op 7 mei en de parade op 13 mei, wordt het zeer op prijs gesteld als zij de beschikking zouden kunnen krijgen van tijdens die gebeurtenissen gemaakte foto’s.

24 mei 1945

Het bericht over de opheffing van de spertijd berust op een misverstand. Voor Utrecht blijft de spertijd voorlopig nog gehandhaafd.

’s Middags brengt prins Bernhard een bezoek aan het hoofdkwartier van de gewestelijk commandant van de BS aan de Maliebaan 15.

25 mei 1945

In de ochtend defileren ongeveer 6000 leerlingen van de lagere scholen langs het stadhuis. Daarna brengen zij een aubade op het Domplein.

Vrijwilligers voor de bevrijding van Indonesië kunnen zich opgeven bij het Militair Commissariaat, Maliebaan 35.

Oorlogsslachtoffers, repatrianten, onderduikers, ontslagen gevangenen en ontslagen werknemers, kunnen voor onderdak en materiële hulp inlichtingen verkrijgen bij het bureau van de Stichting Nederlands Volksherstel.

28 mei 1945

Het provinciale elektriciteitsbedrijf PEGUS draait weer. Voorlopig worden alleen watergemalen en voedselvoorzieningsbedrijven bediend.

De Universiteitsbibliotheek roept de inwoners van Utrecht op om illegale publicaties als pamfletten, politieke programma’s, tijdschriften en dergelijke beschikbaar te stellen.

De Dienst Inkwartiering, Afwikkeling en Herstel verzoekt Utrechters die roerende goederen uit joods bezit in bewaring hebben, hiervan aangifte te doen.

29 mei 1945

Met ingang van heden is de spertijd vastgesteld van 24.00 tot 4.00 uur.

30 mei 1945

De burgerij moet de grootst mogelijke zuinigheid met water betrachten.

Van de 3000 personen die in het district Utrecht in aanmerking komen voor arrestatie om politieke redenen, zijn er thans 1500 opgepakt. Men neemt aan dat een groot deel van de andere helft elders is gearresteerd.

31 mei 1945

Het IKO meldt dat alle naar Overijssel uitgezonden kinderen het goed maken.

Thema

Tweede Wereldoorlog