1983: Sluiting Demka staalfabrieken

De Demkafabriek rond 1915. Beeldmateriaal inventarisnummer 57849

De Demkastaalfabrieken in Zuilen zijn van 1914 tot 1983 één van de grootste werkgevers in Utrecht en omgeving. De Demka produceert staaldraad en staalgietwerk. Staaldraad wordt gebruikt voor betonstaal, kettingen, bouten en moeren. Het staalgietwerk bestaat uit scheepsstevens, baggeremmers, schroefasdragers, turbinehuizen, wielen en pompen. De Demka is tot in de jaren ’60 een familiebedrijf. Het is eigendom van de familie De Muinck Keizer. In 1964 komt het bedrijf in handen van Hoogovens.
Na de Tweede Wereldoorlog heeft de Demka veel personeel nodig. Het bedrijf breidt zich snel uit met een smederij en een smelterij voor speciaal-staal. Arbeiders die ergens anders willen gaan werken, krijgen geen ontslag bij de Demka. Het werk is zwaar en vies en veel arbeiders werken in ploegendienst. In de jaren ’50 trekt de Demka ook personeel aan uit Hongarije, Polen, Duitsland en Luxemburg. In de jaren ’60 komen de arbeiders van nog verder weg: Joegoslavië, Spanje, Griekenland, Marokko en Turkije. Deze gastarbeiders doen het ongeschoolde werk en krijgen geen kans om een carrière te maken. Als ze Nederlands willen leren, moeten ze dat in hun eigen tijd doen. Veel gastarbeiders wonen in een pension van de Demka.
De best betaalde werknemers bij de Demka zijn de vormers, kernmakers, draaiers, bankwerkers en modelmakers in de gieterij. De Demka heeft een speciale school om deze arbeiders op te leiden tot ‘mannen van staal’.
In 1966 wordt de Demka gereorganiseerd. Het is het bedrijf niet gelukt om een plaats te veroveren op de markt van het speciaal-staal en er wordt verlies gemaakt. Elfhonderd arbeiders worden ontslagen. In 1970 verkoopt Hoogovens het staalgietwerk aan het Franse bedrijf Sambre Meuse. Alleen de walserij blijft nog bestaan. De machines zijn oud en de staalindustrie in Europa moet minder produceren. In 1983 besluit Hoogovens om tegen een overheidsvergoeding van 1,25 miljard gulden de walserij van de Demka te sluiten.

De draadstaalhal in 1920. Beeldmateriaal inventarisnummer 57854

Literatuur
Sporen van staal. Demka: het verhaal van de arbeiders. Samenstelling en interviews: Jos Bours [et al.] (Utrecht, 1987)

Archief
Archief van de Koninklijke Demka staalfabrieken (geen inventaris).
Archief Ir. J.M. de Muinck Keizer, directeur van de N.V. Nederlandse staalfabrieken te Utrecht, voorheen J.M. de Muinck Keizer N.V. (Demka) (geen inventaris).

Thema

Tijdbalk