1964: Antilliaanse werknemers voor Werkspoor

Werkspoor, de Koninklijke Nederlandse Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, is sinds 1914 gevestigd langs het Merwedekanaal in Zuilen. Eerder was Werkspoor in Amsterdam gevestigd, maar het fabrieksterrein daar is te klein en er zijn geen mogelijkheden voor uitbreiding. Het bedrijf maakt locomotieven, spoor- en tramwagons en dieselmotoren. Voor de fabricage is geschoold personeel nodig: houtbewerkers, bekleders, schilders, bankwerkers en lassers. Voor de werknemers uit Amsterdam richt Werkspoor de bouwvereniging ‘Elinkwijk’ op. Langs de Amsterdamsestraatweg wordt een ‘tuinwijk’ gebouwd met ongeveer 300 arbeiderswoningen. In 1916 zijn de eerste huizen klaar. Niet alle werknemers kunnen hier wonen. In 1916 werken er 890 arbeiders in de fabriek.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog is er minder werk en wordt personeel ontslagen. In 1918 werken 705 arbeiders bij Werkspoor. Na de Eerste Wereldoorlog groeit Werkspoor uit tot de grootste werkgever in Utrecht: in 1930 werken hier 2000 mensen.
De Nederlandse Spoorwegen zijn een belangrijke klant: Werkspoor levert locomotieven en wagons. Maar Werkspoor levert ook de dieselmotoren voor het gemaal Leeghwater in de Haarlemmermeerpolder en het gemaal Lely bij Medemblik. Ook buiten Nederland wordt geleverd: zo is Argentinië een goede klant.
Na de Tweede Wereldoorlog levert Werkspoor een grote bijdrage aan het herstel van het Nederlandse spoorwegennet en het herstel van de bruggen over de grote rivieren. Er is zoveel werk, dat er niet genoeg personeel te vinden is in Nederland. Op 7 september 1964 arriveert een groep van 30 werknemers uit de Antillen. Zestien van hen komen uit Curaçao en veertien uit Aruba. Ze hebben allemaal een technische opleiding: lasser, machinebankwerker, elektricien of automonteur. Zij worden ondergebracht in kosthuizen bij particulieren. De Antillianen zijn niet de eerste groep werknemers bij Werkspoor die niet uit Nederland komt, maar wel de eerste groep ‘Nederlandse buitenlanders’. Er werken al Grieken, Turken en Spanjaarden bij Werkspoor.
In 1969 raakt Werkspoor in de problemen door de stijging van de lonen en de prijzen. De fabriek is steeds meer afhankelijk van opdrachten door de Nederlandse Spoorwegen. In augustus 1969 sluit de afdeling Staalconstructies. De aangevraagde overheidssteun blijft uit en in juli 1970 moet Werkspoor stoppen.

Dertig Antillianen arriveren bij Werkspoor. H.A. V 64.9.7. Foto Fotobureau t Sticht.

Literatuur
Jos Bours (et al.), Sporen van staal: Demka, het verhaal van de arbeiders. Utrecht, 1987.
A. Pietersma (eindred.), Een paradijs vol weelde. Geschiedenis van de stad Utrecht. Utrecht, 2000
Utrechts Nieuwsblad dinsdag 8 september 1964, pagina 2
 

Archief
Gemeentearchief Amsterdam, Archief van Werkspoor (1891-1974).

Thema

Tijdbalk