1 september 1826: Van Gend & Loos in Utrecht

Het Haagsch Koffiehuis aan het Vredenburg.

In 1809 richten J.B. van Gend en de weduwe P.J. Loos in Antwerpen expeditiebedrijf ‘Koninklijke Postwagens’ op. Eigenlijk is het een fusie van de diligence- en bodediensten van Petrus Josephus Loos en Jan Baptist van Gend die al sinds 1796 actief zijn. Zij vervoeren personen en goederen met de diligence. In de zuidelijke Nederlanden en in het noorden en oosten van de Republiek der Verenigde Nederlanden heel gebruikelijk, maar in Holland en Zeeland niet. In deze provincies zijn de wegen alleen in een deel van het jaar goed begaanbaar en het belangrijkste vervoer gaat over water met zeilschepen en trekschuiten. Van Gend & Loos profiteert van de verbetering van de infrastructuur door de Fransen. Koning Willem I gaat daarmee door in het nieuwe Koninkrijk der Verenigde Nederlanden. Dat omvat zowel de voormalige zuidelijke Nederlanden als de Republiek der Verenigde Nederlanden. Willem I wil door de aanleg van wegen en kanalen niet alleen de infrastructuur te verbeteren, maar ook de twee delen van zijn rijk te verbinden. In 1820 is de straatweg Utrecht-Amsterdam gereed.
Op 1 september 1826 neemt Van Gend & Loos een nieuwe route in gebruik. Deze route loopt van Amsterdam naar Antwerpen, via Utrecht, Gorinchem en Breda. Op dezelfde dag openen zij hun eerste kantoor in Utrecht in het huis ‘de vogel Struis’, het latere ‘Haagsch Koffiehuis’ aan de oostzijde van het Vredenburg. Vanuit Utrecht kunnen reizigers ’s morgens om half negen vertrekken naar Amsterdam en Antwerpen. Vanuit Antwerpen is er aansluiting op andere belangrijke plaatsen in het zuiden van de Nederlanden en op steden in Frankrijk, Duitsland en zelfs Rusland.
Vanuit Utrecht bedraagt het tarief voor de reis naar Amsterdam fl. 2,25, naar Breda fl. 4,50, naar Antwerpen fl. 7,00 en naar Parijs fl. 16,65. De diligences zijn geel geschilderd met een zwart bovenstuk en de plaatsnamen van vertrek en aankomst zijn op de koets geschilderd. De zitplaatsen in de koets zijn genummerd en de lantaarns aan de buitenkant zijn zo aangebracht, dat er ook binnen licht is.
Van Gend & Loos breidt zijn activiteiten steeds verder uit. In 1828 zijn er ook kantoren in Driebergen, Amerongen en Wageningen. In 1837 komen er verbindingen van Utrecht naar ’s-Gravenhage en Rotterdam bij.

Wagen Van Gend & Loos bij station Maliebaan, ca 1890.

Literatuur
W. Visser, 150 jaren Van Gend & Loos. Utrecht, 1946
Anoniem, Utrecht, hart van Nederland, hart van Van Gend & Loos, 1963.
P.M., N.V. Algemene Transport- en expeditieonderneming Van Gend & Loos, 1970.

Colofon
Met dank aan Hans Vink

Archief
Het archief van N.V. Van Gend & Loos wordt bewaard bij het Nationaal Archief in ’s-Gravenhage.

Thema

Tijdbalk