1685: Overlijden Herman Saftleven

catalogusnr. 35183. Gezicht op het koor, het transept en de toren van de Domkerk te Utrecht uit het oosten, vanuit de half afgebroken westelijke boog van het schip van de Pieterskerk.

Herman Hermansz. Saftleven stamt uit een familie van kunstenaars. Hij wordt in 1609 in Rotterdam geboren. Als hij 23 jaar oud is, vestigt hij zich in Utrecht. Op 15 mei 1633 trouwt hij in de Domkerk met Anna van Vliet. Het echtpaar koopt in 1639 het huis Achter St. Pieter 7 en daar blijft Saftleven tot zijn dood wonen. Behalve zijn huis heeft hij ook een ‘hof’ aan de Maliebaan, waar de rijke burgers van Utrecht hun tuinen hebben.
Saftleven is lid van het schildersgilde en vervult functies als overman en deken van het Utrechtse schilderscollege. Toch is hij dan nog geen burger van Utrecht. Pas in 1659 vraagt hij het Utrechtse burgerrecht aan voor zichzelf en zijn zoons Dirck en Hendrick.
Saftleven maakt veel reizen door de Republiek en langs de Rijn en de Moezel. Hier vindt hij inspiratie voor zijn rivier- en berglandschappen.
In Utrecht maakt Saftleven veel topografische tekeningen. Hij tekent veel bij de stadswallen. In 1648 koopt het stadsbestuur een getekend stadsprofiel van hem aan voor 150 gulden. Na de orkaan van 1 augustus 1674 documenteert Saftleven de gevolgen van de storm in en rondom de stad. Hij maakt diverse tekeningen van ingestorte boerderijen en woningen, maar de tekeningen die hij maakt van de ingestorte Dom zijn het meest bekend geworden. In 1674 maakt hij tien tekeningen van de Dom en de Pieterskerk, waarvan het dak is verdwenen. In 1675 maakt hij nog eens vijf tekeningen van de Dom en twee van de kelders onder de Domtoren. In 1677 tekent hij een gezicht op de Dom vanuit de Pieterskerk. In 1682 maakt Saftleven een titelblad bij de serie tekeningen en verkoopt ze aan de stad. Het stadsbestuur betaalt hem 250 gulden voor de serie. Sindsdien worden ze bewaard in het archief.
Herman Saftleven overlijdt op 5 januari 1685. Hij wordt begraven in de Buurkerk. Na zijn dood blijkt Saftleven veel schulden te hebben. Zijn dochters Sara en Levian laten zijn huis en inboedel veilen.

Catalogusnr. 35183. Gezicht in de Bergstraat te Utrecht vanaf de wal met op de achtergrond de torens van de Dom en de Buurkerk.

Literatuur

De Dom in puin. Catalogus van de tentoonstelling in het Gemeentearchief. Utrecht, 1974.
C.C.S. Wilmer, Herman Saftleven (1609-1685), kunstschilder. In: Utrechtse biografieën, deel 2.

 Archief

Notarieel Archief Utrecht, notaris W Zwaerdecroon, 20 oktober 1685.
Stadsarchief II. Het overzicht van burgers in de studiezaal in te zien onder nummer 5013.

Thema

Tijdbalk