1656: Hofstede De Poel in Breukelen wordt bezit van de vrouwe van Zuylen

Archief van het huis Zuilen, toegang 76, inv.nr. 283, plattegrond 18.

Hofstede De Poel in Breukelen gaat terug op de middeleeuwse vroonhoeve op deze plaats. In de vroonhoeve woonde ooit de plaatselijke landheer en het was de plaats van de rechtspraak. Dat verandert pas in 1528 als de wereldlijke macht van de bisschop van Utrecht overgaat op de Staten van Utrecht. Anna Elisabeth van Reede, vrouwe van Zuylen, erft de hofstede De Poel in 1656 na het overlijden van haar grootvader Adam van Lockhorst. Juist in deze tijd maakt kaartmaker Balthasar Lobe plattegronden van de bezittingen die bij kasteel Zuilen horen. Ook de hofstede De Poel is daarbij. De hofstede ligt op de kruising van de Kerkvaart en de Vechtdijk en de landerijen die bij de hofstede horen strekken zich uit tot aan de Broekdijk. In het totaal gaat het om meer dan 15 morgen (bijna 13 hectare) land. Dichtbij de boerderij ligt een boomgaard. Verder is een groot deel van het land in gebruik als bouwland. De ‘bruiker’, de pachter dus, is Jannechien van Claerenbeeck. Jannechien woont nog op De Poel als de boerderij in 1672 door de Fransen wordt verwoest.
De ligging op een kruising is ook heel aantrekkelijk voor een herberg. Waarschijnlijk is Jannechien behalve boerin ook herbergierster geweest. In 1702 is voor het eerst sprake van een herberg op deze plaats die ‘vanouds De Prins’ heet. Daaruit valt op te maken dat het niet om een nieuw bedrijf gaat. Deze herberg wordt met stallen, kaatsbaan, erf en de hele inboedel van de keuken, de tapperij en de gastenkamers voor zes jaar verhuurd aan Herman van der Horst. Herberg ‘De Prins’ krijgt al snel een nieuwe naam: ‘Het Statenwapen’.
Zowel de herberg als de boerderij zijn nog steeds eigendom van de erfgenamen van de vrouwe van Zuylen. Dat verandert in 1754. Joost van Tricht uit Breukelen koopt boerderij De Poel met het land en de boomgaard voor fl. 2275. Enkele jaren later wordt herberg ‘Het Statenwapen’ eigendom van Gerrit Sas van Weldam.
Boerderij ‘De Poel’ bestaat nog steeds. Ook herberg ‘Het Statenwapen’ is er nog, maar dan wel onder een andere naam: restaurant ‘l’Escargot’.

Het Statenwapen aan de Stationsweg te Breukelen in 1979. Collectie beeldmateriaal nr. 5168.

Literatuur

H.J. van Es, “De Poel en Het State Wapen te Breukelen, deel I: Van de Middeleeuwen tot omstreeks 1810”. In: Tijdschrift Historische Kring Breukelen, Jaargang 16, nr. 5, p. 216-227.

Archief

Dorpsgerechten, toegang 49
Archief van het huis Zuilen, toegang 76

Thema

Tijdbalk