1636: Schaking op Moersbergen

Slot Moersbergen te Doorn. Anonieme tekening, ca. 1650.

Catharina de Wael is de dochter van Adolph de Wael, heer van Moersbergen, en Occa van den Clooster. Haar precieze geboortedatum is niet bekend, maar het moet rond 1612 zijn geweest. In 1636 kiezen haar ouders voor haar een bruidegom: de rijke Gelderse edelman Reinier van Raesfeldt. Maar Catharina is verliefd op iemand anders: Johan van Oostrum, de ritmeester van de familie. Ze weigert dus in alle toonaarden om met Reinier van Raesfeldt te trouwen. Haar ouders dreigen haar te onterven en Catharina mag geen contact meer hebben met Johan van Oostrum. Maar via Catharina’s kamenier wisselen ze brieven uit. Ze maken een afspraak om plannen te bespreken om onder het huwelijk met Van Raesfeldt uit te komen. Op een avond zwemt Johan de slotgracht over om zijn geliefde te ontmoeten in de tuin van het slot. Maar de honden slaan aan en waarschuwen zo Adolph de Wael. Het gevolg is, dat Catharina in haar kamer wordt opgesloten en haar ouders besluiten haast te maken met de trouwplannen. Ze bedenken een plan om Catharina zonder dat zij het weet bij het kasteel van Reinier van Raesfeldt te brengen. Haar moeder zal met haar een rijtoer gaan maken die zal eindigen bij de bruidegom. Maar Catharina’s kamenier hoort van het plan en waarschuwt Catharina en Johan. Johan besluit Catharina te schaken. Op de middag van de rijtoer staat Johan met vijf andere ruiters langs de route die Catharina en haar moeder volgen. Hij rijdt de koets tegemoet en vraagt om een moment met Catharina alleen te zijn om afscheid van haar te nemen. Occa staat dat niet toe. Dan komen de andere ruiters tevoorschijn. De koets wordt tot stilstaan gebracht en Catharina wordt op een paard gezet. Johan brengt haar naar het huis van zijn moeder. De vrouwe van Moersbergen keert alleen terug naar huis.
Johan en Catharina hopen dat haar ouders nu zullen toestemmen in een huwelijk, maar die hoop is tevergeefs. Ze vragen geestelijken om voor hen te bemiddelen, maar ook dat heeft geen resultaat. Dan besluiten ze om het wat grover aan te pakken. Ze melden aan Catharina’s ouders dat ze al met elkaar naar bed zijn geweest en dat is zo’n schande, dat ze toestemming krijgen voor een huwelijk. Maar Catharina wordt wel onterfd.
Later verzoenen Catharina’s ouders zich met hun dochter en schoonzoon. Ze herroepen de onterving. Tenslotte is ze hun enige dochter.

 Literatuur

W. Graadt van Roggen, 'Politiek en romantiek op Moersbergen', in: Historia14, 1949, p. 206-216.

Colofon

Met dank aan Jessica Huisman

Thema

Tijdbalk