7 augustus 1575: Oudewater uitgemoord door de Spanjaarden

De Oudewaterse moord: prent van E.C. Rahms naar het schilderij van Dirk Stoop.

In de zomer van 1575 trekt de Spaanse generaal Hierges rond door de Nederlandse provincies. Oudewater krijgt het advies van de Geuzen om de IJsseldijken door te steken. De burgers slaan die raad in de wind. Het hooi en de kostbare hennep gaan verloren als het land onder water loopt. Op 4 augustus nadert het Spaanse leger onverwachts over de Damweg. Binnen twee dagen is Oudewater omsingeld en afgesloten. De hennep staat hoog op het land, zodat de Spanjaarden daartussen dekking vinden voor de kogels. De Spaanse kanonnen zijn gericht op de stadsmuren en bij de Waardpoort wordt een bres geschoten. ’s Nachts proberen de burgers het gat te dichten met natte hennepbalen, oude visnetten en mest. In de voegen zetten ze hekels, blokken hout met ijzeren punten waarover de hennep wordt gehekeld. Ondertussen snijden de Spanjaarden grote bossen hennep van de akkers en dempen daarmee de stadsgracht bij de bres. Op zondag 7 augustus vechten de soldaten zich over de hennep Oudewater binnen. Ze dringen de huizen binnen en vermoorden iedereen die ze kunnen vinden. Zelfs voor de nonnen uit het klooster kennen ze geen genade. Toch zijn er mensen die ontsnappen. Sommigen verstoppen zich erg goed. Anderen beloven losgeld, zoals Leendert van Dam. Jan Pieterszoon van der Lee overtuigt twee Spaanse soldaten dat hij een schat weet te vinden. Als de éne een schop gaat halen, slaat hij de andere neer en neemt de benen. Eenmaal buiten de stad verstopt hij zich tussen hennep.

Jan Pieterszn. van der Lee. Schilderij in het stadhuis van Oudewater.

Literatuur

A.C. van Aelst, Schets der Staatkundige en Kerkelijke Geschiedenis en van den Maatschappelijken Toestand der stad Oudewater tot hare inneming en gedeeltelijke verwoesting in 1575.(Gouda 1893).
A.W. de Boer en J. Schouten, Oud-Oudewater.(Oudewater z.j.)
R.C.H. Römer, 'De moord van Oudewater in 1575', in: Utrechtsche Volks-almanak voor het jaar 1859.(Utrecht 1859).

Thema

Tijdbalk