1459: David van Bourgondië verwerft kasteel Duurstede

Bisschop David van Bourgondi.

Kasteel Duurstede hoort vanouds tot het bezit van de familie Van Zuylen van Abcoude. Het is gebouwd door Zweder van Zuylen, in de twaalfde eeuw. Ook het kasteel Abcoude is in het bezit van deze familie. Duurstede hoort in die tijd nog bij Gelre, maar daar brengt de bisschop van Utrecht verandering in. In 1407 sterft Willem van Abcoude. Hij heeft geen zoons, alleen een dochter, Johanna, en zij mag hem niet opvolgen. De erfenis gaat naar Jacob van Gaasbeek. Jacob heeft één zoon en die sterft als gevolg van de hardhandige opvoeding van zijn vader. Als de jongen tijdens een paardrijles niet recht in het zadel zit, slaat Jacob hem van zijn paard. Bovendien raakt Jacob in de problemen met de Utrechtse bisschop en verkoopt zijn goederen aan het Sticht met behoud van vruchtgebruik. In 1459 sterft Jacob en de Utrechtse bisschop eist kasteel Duurstede op.
Die bisschop is David van Bourgondië, een bastaardzoon van hertog Filips de Goede. Hij is in 1456 bisschop geworden, maar in Utrecht heeft hij veel tegenstanders. De Utrechters zien hem vooral als een deel van clan van de Bourgondische hertogen en dus een bedreiging voor zelfstandigheid en zelfbestuur. David maakt de nodige dieptepunten mee in zijn periode als bisschop van Utrecht. Maar ondertussen laat hij wel in Utrecht het bisschoppelijke paleis herbouwen en ook aan de Domkerk wordt druk gewerkt.
In 1459 vertrekt David direct naar Wijk bij Duurstede. Hij wil zijn halfbroer Anton van Bourgondië vóór zijn, want Anton meent ook aanspraak te kunnen maken op kasteel Duurstede. David laat het kasteel verbouwen en voegt de ‘Bourgondische toren’ toe aan het complex. Ook de kerk in het stadje pakt hij voortvarend aan. Duurstede is zijn belangrijkste residentie. Aan zijn hof verblijven geleerden als de humanist Rudolf Agricola en de arts Wessel Gansfort. Aan de hofkapel zijn twintig zangers verbonden onder leiding van Jacob van Obrecht. Beeldhouwer Adriaan van Wezel maakt een altaar voor de bisschop. Boekdrukker Jan Veldenaer verhuist met zijn drukkerij van Leuven naar Utrecht.
David ziet ook streng toe op de toelating van waardige kandidaten tot het priesterambt en grijpt in wanneer priesters en andere geestelijken hun plicht verwaarlozen of hun ambt misbruiken.
In 1496 sterft bisschop David in het kasteel Duurstede, ziek en kinds. Zijn graf in het koor van de kerk van Wijk bij Duurstede is met de brand in 1579 verloren gegaan.

Het kasteel Duurstede in Wijk bij Duurstede.

Literatuur

drs. B. Olde Meierink et al. (ed.), Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht.(Utrecht 1995).
F. Gaasbeek, M. Kooiman en B. Olde Meierink, Wijk bij Duurstede. Geschiedenis en architectuur.(Zeist 1991).
S.B.J. Zilverberg, David van Bourgondië, bisschop van Terwaan en van Utrecht (ca. 1427-1496).(Groningen 1951).

Archief

Archief van de bisschoppen van Utrecht

Thema

Tijdbalk