1320: Bouw van kasteel Heulestein bij Montfoort

In 1320 krijgt Roelof de Rover, de broer van de burggraaf van Montfoort, een stuk grond op de stroomrug tussen Montfoort en Linschoten in leen van graaf Willem III van Holland. De vorige leenman, Janne van de Heulen, is overleden. Roelof bouwt hier als leenman van de graaf van Holland een kasteel dat hij ‘Heulestein’ noemt. De burggraaf van Montfoort is niet gelukkig met de voortdurende pogingen van de graaf van Holland om zijn machtsgebied uit te breiden en de verstandhouding tussen Roelof en zijn broer Zweder gaat er niet op vooruit. De graaf van Holland legert zelfs een Hollandse bezetting op Heulestein. Maar Zweders zoon Hendrik is Hollands gezind en vanaf het moment dat hij zijn vader opvolgt, trekt de familie De Rover weer gezamenlijk ten strijde.
In 1345 sneuvelt Roelof in het leger van graaf Willem IV van Holland in het Friese Warns. Met hem sneuvelen burggraaf Jan de Rover van Montfoort en Willem de Rover, de stichter van kasteel De Nesse. Roelofs zoon Hendrik keert zwaar gewond terug naar Heulestein, maar herstelt. Ter nagedachtenis laat hij een schilderij maken waarop zijn vader en zijn neven geknield voor Maria zijn afgebeeld. De familie De Rover is inmiddels een machtsfactor op de grens van het Sticht en Holland geworden en in hun streven naar een onafhankelijke positie ondernemen zij ook strooptochten door het Sticht. In 1353 belegert het leger van de bisschop kasteel Heulestein. De burcht wordt ingenomen en verwoest, maar ook snel weer opgebouwd.
Na de dood van Hendrik komt het kasteel in 1361 in handen van zijn zuster Hadewich. Ook zij heeft het kasteel in leen van de graaf van Holland en ondersteunt de graaf dus in de oorlog van 1373-1375 met het Sticht. In de winter van 1374 en 1375 is er weer een Hollandse bezetting op Heulestein gelegerd. Hadewich woont niet op het kasteel. In 1376 trekt haar zoon Jan van Zuylen in Heulestein, zonder toestemming van Hadewich en haar tweede echtgenoot. Zij beschuldigen de burggraaf van Montfoort ervan dat hij Jan heeft aangezet, maar de burggraaf ontkent. Uiteindelijk belooft Jan van Zuylen dat hij het leen zal overdragen aan Hubrecht van Montfoort, de broer van de burggraaf. Zo blijft Heulestein in handen van de familie De Rover.
Burggraaf Jan II van Montfoort is thesaurier en stadhouder van Holland onder Jacoba van Beieren. Het is een onrustige tijd: Jacoba is in oorlog met haar oom Jan over het graafschap Holland. In 1418, als Jacoba aan de verliezende hand is, vraagt de burggraaf toestemming om Heulestein af te mogen breken. Hij is bang voor een vijandelijke Hollandse troepenmacht zo dicht bij zijn eigen Montfoort.
Bij het oude kasteelterrein wordt een boerderij gebouwd. De huidige boerderij dateert uit 1659. De plaats waar het kasteel heeft gestaan, is nog steeds herkenbaar door de grachten.

Boerderij Heulestein, met rechtsachter het kasteeleiland, 2003.

Literatuur

C. Noordam, Heulestein. In: drs. B. Olde Meierink e.a. (red.), Kastelen en ridderhofsteden in Utrecht. Utrecht 1995.
F. Gaasbeek en C. Noordam, Montfoort. Geschiedenis en architectuur. Zeist, 1992

Archief

Archief der heeren van Montfoort
Het Archief van de graven van Holland wordt bewaard in het Nationaal Archief.

Thema

Tijdbalk