1170: Bisschop Godfried bouwt kasteel Montfoort

Godfried van Rhenen is sinds 1156 bisschop van Utrecht. Als bisschop is hij niet alleen geestelijk herder, maar hij is ook wereldlijk leider over het Sticht. Om het Sticht te beveiligen tegen invallen uit het graafschap Holland laat hij rond het jaar 1170 een burcht bouwen langs de Hollandse IJssel, op de grens van het Sticht. Deze burcht wordt bekend als Montfoort. Godfried laat een ronde verdedigingstoren of donjon bouwen met een voorburcht. Hij benoemt één van zijn getrouwen tot burggraaf. De eerste burggraaf die met name wordt genoemd is Everard van Muntfort. Dat is in 1215. De volgende burggraaf is Willem van Montfoort, waarschijnlijk een zoon van Everard. Omdat beide burggraven de achternaam ‘van Montfoort’ gebruiken, moet het burggraafschap van Montfoort een erfelijk leen zijn geweest. Elke leenman belooft plechtig wanneer hij aantreedt aan zijn leenheer om zijn leenheer bij te staan en te ondersteunen in tijden van oorlog.
Op de oeverwal van de rivier, tussen de burcht en de Hollandse IJssel, ontstaat het stadje Montfoort. De burggraaf biedt bescherming aan de kooplieden en de handwerkslieden, er is een veer over de IJssel, er is een hooggelegen weg naar de Oude Rijn-streek en bij de burcht staat een parochiekerk.
In de loop van de 13e eeuw sterft de familie Van Montfoort in mannelijke lijn uit. In 1281 wordt Hendrik de Rover de eerste burggraaf van Montfoort uit het geslacht De Rover. Hendrik is een beschermeling van een bondgenoot van graaf Floris V en krijgt Montfoort in leen nadat hij heeft geholpen om een vijandelijke burggraaf te verjagen. De burggraven uit het geslacht De Rover maken regelmatig gebruik van Montfoorts’ ligging in het grensgebied. Er zijn dan ook veel conflicten met de Utrechtse bisschop.
Van het eerste kasteel van Montfoort is niets meer over. In 1672 blazen de Franse bezetters het kasteel van Montfoort op. Alleen het laat-middeleeuwse poortgebouw en een gedeelte van de woonvleugel van de voorburcht bleven intact.

Het poortgebouw rond 1900. Catalogusnummer 543-2.

Literatuur

J.E. Dilz, De burcht van Montfoort. In: Heemtijdinghen, orgaan van de Stichts-Hollanse Historische Vereniging, 17, 1981, p. 50-56.
F. Gaasbeek, C. Noordam, Montfoort. Geschiedenis en architectuur. Zeist, 1992.

Archief

Heerlijkheid Montfoort

Thema

Tijdbalk