914: Eerste naamsvermeldingen Utrechtse plaatsen

Het Liber Donationum. Inventarisnummer 43 uit het archief van de bisschoppen.

De koningen van het Karolingische rijk en rijke edellieden schenken veel eigendommen aan de Sint Maartenskerk van Utrecht. Daarvan kan de kerk het onderhoud van haar gebouwen betalen en ook het inkomen van de priesters en de kanunniken. Elke schenking wordt vastgelegd in een oorkonde op perkament, een charter. In 857 heeft de Utrechtse bisschop op zijn vlucht voor de Vikingen zijn archief meegenomen. Dat archief bevat minstens veertien koningsoorkonden en dertien particuliere schenkingsoorkonden. In 914 laat bisschop Radbod, nog steeds in ballingschap, een ‘cartularium’ (een boek met afschriften van oude akten) maken van een aantal koningsoorkonden. Ook begint hij met het opstellen van een lijst van alle eigendommen die sinds 777 aan de kerk zijn geschonken. De bisschop maakt aanstalten om terug te keren naar Utrecht en wil dus zijn goederen weer in bezit krijgen.
Deze lijst van eigendommen is bewaard in het ‘Liber Donationum’ (het boek van de schenkingen). Dit boek is een ‘cartularium’ dat aan het eind van twaalfde eeuw is samengesteld op basis van oudere boeken en oorkonden. Het is in de zestiende eeuw ingebonden in een leren band met ingedrukte versieringen en bevindt zich in de kleine archiefkamer van de Dom of Sint Maartenskerk. Tegenwoordig bevindt het boek zich in Het Utrechts Archief.
De lijst van eigendommen is heel bijzonder omdat veel plaatsen in en rond de provincie Utrecht hierin voor het eerst worden genoemd. Doorn staat vermeld als ‘villa Thorhem’, Opburen bij IJsselstein als ‘villa Ubburon’, Houten als ‘villa Haltna’, Werkhoven als ‘Uuerken’, Odijk als ‘Iodichem’, Bunnik als ‘Bunninchem’, Vechten als ‘Feedna’, Maarssen als ‘Marsna’, Loenersloot als ‘Lonoralaca’, Woerden als ‘Uurdan’ en Wilnis als ‘Uilishem’.

De pagina met de vermeldingen van Uuerken, Iodichem, Bunninchem, Feedna, Marsna, Lonaralaca, Uurdan en Uilishem

Literatuur

S. Muller Fz. (ed.), Het oudste cartularium van het Sticht Utrecht. (’s Gravenhage 1892)
Dr. C. Dekker, Kerkelijke Archieven. Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van buitengewoon hoogleraar in de archiefwetenschap alsmede de paleografie van de 14e tot en met de 17e eeuw aan de Universiteit van Amsterdam op 18 mei 1981. (z.j.)

Colofon

 

Archief

Het archief van de bisschoppen

Thema

Tijdbalk