47: Aanleg castellum Traiectum

Beeldmateriaal, cat.nr. 80515, luchtfoto van het terrein van het vroegere castellum vanaf de Domtoren uit 1932

Rond het begin van onze jaartelling proberen de Romeinen hun rijk uit te breiden met de gebieden in de delta van de Rijn en de Elbe. In het jaar 47 besluit de Romeinse keizer dat de belangrijkste rivierloop van de Rijn de noordgrens van het rijk moet worden, de 'Limes'. Deze rivierloop, de huidige Kromme Rijn en de Oude Rijn, stroomt langs Utrecht. Langs de Kromme Rijn ligt dan al het fort 'Fectio' (Vechten) dat van een marskamp is uitgebouwd tot een castellum.
Het castellum 'Traiectum', dat later uitgroeit tot de stad Utrecht, wordt gebouwd bij een doorwaadbare plaats in de Rijn. 'Doorwaadbare plaats' is ook de betekenis van het woord 'Traiectum'. Niet ver ten westen van Traiectum ligt het castellum bij Vleuten. Dat hier drie forten dicht bij elkaar liggen, kan te maken hebben met de afsplitsing van de rivier de Vecht. Dat vormt een zwakke plek in de Limes.

De forten zijn verbonden door een weg met wachttorens.
Het eerste castellum Traiectum is gebouwd van hout. In 69, bij de opstand van de inheemse bevolking, de Bataven, is dat houten castellum verbrand. Eén van de soldaten of een officier heeft voor de aanval van de Bataven zijn spaargeld begraven: 50 gouden munten. Omdat hij het gevecht niet overleefde, is het geld pas eeuwen later teruggevonden door archeologen.
Als de Romeinen hun gezag langs de Limes weer hebben hersteld, herbouwen zij Traiectum, opnieuw in hout. Het garnizoen bestaat uit ongeveer 500 soldaten die uit Spanje komen. In de derde eeuw wordt het castellum vergroot en herbouwd in steen.
Ten westen en ten oosten van het castellum liggen de 'vici', de wijken waarin handwerkslieden wonen die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de soldaten. De 'vicus' bij het Pieterskerkhof ligt direct langs de rivier, de huidige Kromme Nieuwegracht.

Beeldmateriaal, cat.nr. 55973, In het midden van de foto is op de vloer een deel van de muur zichtbaar.

Literatuur

M.J.G.Th. Montforts, Romeins Utrecht. (Utrecht, 1995)

Thema

Tijdbalk