969 inventaris van de archieven van de vereeniging spoorwegcomité stadskanaal-ter apel-duitse grens (s.t.a.r.) 1904-1914 en de groningsch-drentsche spoorwegmaatschappij 1914-1958, door medewerkers van de groninger archieven 1904 1958 969 nederlandse spoorwegen (ns): vereeniging spoorwegcomité stadskanaal-ter apel-rijksgrens (s.t.a.r.) en de groningsch-drentsche spoorwegmaatschappij Het Utrechts Archief Openbaarheid volledig openbaar Titel inventaris inventaris van de archieven van de vereeniging spoorwegcomité stadskanaal-ter apel-duitse grens (s.t.a.r.) 1904-1914 en de groningsch-drentsche spoorwegmaatschappij 1914-1958, door medewerkers van de groninger archieven Titels nadere toegangen Geen nadere toegangen 1. Inleiding Eind 1904 werden er plannen gemaakt een spoorwegverbinding tot stand te brengen tussen Stadskanaal en Ter Apel en deze vervolgens door te trekken - voorbij de grens met Duitsland-tot Meppen. Vanuit het Duitse Meppen zou men aansluiting kunnen verkrijgen met het gebied tussen Emden en het Ruhrgebied. Een voorbereidingscomité onder leiding van de grootindustrieel J.E. Scholten uit Groningen begon te onderhandelen met diverse gemeenten die belang zouden kunnen hebben met de aanleg van deze spoorlijn. Dit "Spoorwegcomité S.T.A.R." werd opgericht in maart 1907. De op te richten spoorwegmaatschappij zou financiële steun en medewerking krijgen van de rijksoverheid, de provincies Groningen en Drenthe, belanghebbende gemeenten en verscheidene water- en veenschappen. Uit het eerder genoemde comité ontstond op 29 september 1914 de Groningsch-Drentsche Spoorweg-maatschappij Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens, waarmee de taak van het comité was volbracht. In 1917 werd begonnen met de werkzaamheden, maar de spoorlijn kon pas vanaf mei 1924 door de Staatsspoorwegen worden geëxploiteerd. De Eerste Wereldoorlog had de aanleg van de lijn namelijk ernstig vertraagd. De lengte van de lijn bedroeg vanaf het hoofdstation in Stadskanaal tot de rijksgrens ruim 22 kilometer. De verbinding met Duitsland is er overigens nooit gekomen, waardoor de lijn nooit rendabel kon worden. De financiële resultaten van de exploitatie waren dan ook niet gunstig in de jaren na 1924. De crisis van de jaren dertig zorgde uiteindelijk voor het einde van de spoorwegmaatschappij. De lijn Stadskanaal-Ter Apel werd in 1935 opgeheven; daarvoor - in 1926 - was het traject Ter Apel-rijksgrens al geschrapt. Uiteindelijk werd in 1959 de gehele lijn overgenomen door de NV Nederlandse Spoorwegen, waarmee de Groningsch-Drentsche Spoorwegmaatschappij ter ziele ging. De omvang van het archief bedraagt 5,25 meter. 1.1. Literatuur Boer Sap, S. de, Spoorwegen in Groningen (Stad en Lande Historische Reeks 6) (Utrecht 1987). 2. Inventaris 2.1. Archief van de Vereeniging Spoorwegcomité Stadskanaal-Ter Apel-Duitse grens (STAR) 1904-1914 1 Statuten van de vereniging Spoorwegcomité Stadskanaal-Ter Apel-Duitsche grens 1907 1 katern 2 Bijvoegsel Nederlandse Staatscourant met de statuten van de vereniging 1907 1 stuk 3 Jaarverslagen van de vereniging 1904-1914 1 deel 4 Plan van aanleg van de lokaalspoorweg Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens 1906 1 omslag 5 Lijst van onteigeningen 1906 1 stuk 6 Begrotingen ten behoeve van de aanleg van de STAR-spoorlijn 1909-1913 1 pak 7 Register van voorlopige geldleningen 1909 1 deel 8 Bewijzen van aandelen 1909 1 omslag 9 Voorlopige koopakten 1909-1912 1 omslag 10 Rapporten betreffende de aanleg van de STAR-spoorlijn. Met bijlagen 1909 1 pak 11 Stukken betreffende de voorbereiding van de aanleg van de STAR-spoorlijn 1910 1 pak 12 Stukken betreffende het verzoek om subsidie van het comité aan de Provinciale Staten van Groningen en Drenthe 1910 2 stukken 13 Correspondentie tussen het comité en enige Duitse spoorwegautoriteiten inzake goedkeuring van de plannen en verstrekken van subsidie 1909-1913 1 pak 14 Lijst van aandeelhouders en van door hen gestelde voorwaarden 1912 1 katern 15 Alfabetisch register van aandeelhouders, met bijlagen z.j. 1 deel 16 Instructie voor het voorbereidingsbureau z.j. 1 omslag Ingekomen en minuten van uitgegane stukken 1907-1914 3 pakken Uiterlijke vorm 17 1907-1914 1907-1914 18 1907-1909 1907-1909 19 1909-1914 1909-1914 Kasboeken van het voorbereidingsbureau 1909-1914 2 delen Uiterlijke vorm 20 1909-1911 1909-1911 21 1909-1914 1909-1914 22 Weekrapporten van opzichter D.C. Coppoolse 1911-1912 1 omslag 2.2. Archief van de Groningsch-Drentsche Spoorwegmaatschappij Stadskanaal-Ter Apel-Rijksgrens (STAR) 1914-1958 2.2.1. Organisatie van de vennootschap 2.2.1.1. Oprichting en inrichting 23 Statuten van de Groningsch-Drentsche Spoorwegmaatschappij (GDS), bijlage Nederlandsche Staatscourant dd 24 oktober 1914 1 omslag Statuten, 1914, met wijzigingen, 1917. Gedrukt 2 katernen Uiterlijke vorm 24 1 1914 1914 24 2 1917 1917 2.2.1.2. Vermogen 25 Stukken betreffende de uitgifte van en stortingen op aandelen 1918 1 pak 26 Stukken betreffende stortingen op het aandelenkapitaal 1919-1920 1 omslag 2.2.2. Raad van Commissarissen en Algemene vergadering van aandeelhouders Notulen van de Raad van Commissarissen en de Algemene vergadering van aandeelhouders 1914 - 1954 3 delen Uiterlijke vorm 27 1914 jun - 1924 jun 3 1914-1924 28 1924 jun 28-1939 1924-1939 29 1938 jun - 1954 aug 1938-1954 2.2.3. Directie 2.2.3.1. Besluitvorming 30 Rapport betreffende de technische beschrijving van de aanleg van de STAR-spoorlijn 1926 1 omslag 31 Topografische kaart met plan van aanleg z.j. 1 stuk 32 Stukken betreffende de uitvoering van de subsidieovereenkomst van 1915 met de Staat 1921-1935 1 omslag 33 Overzicht van de voorwaarden gesteld door diverse deelnemers in het gemeenschappelijk kapitaal z.j. 1 katern Ingekomen en minuten van uitgegane stukken 1914-1935 4 pakken en 4 omslagen Uiterlijke vorm 34 1914-1919 1914-1919 1 pak 35 1914-1933 1914-1933 1 pak 36 1917 1917 37 1917-1922 1917-1922 1 pak 38 1922-1933 1922-1933 1 pak 39 1932-1935 1932-1935 40 1926-1935 1926-1935 41 1934-1935 1934-1935 42 Kopieboek van uitgegane stukken 1923 (jun-okt) 1 deel Doorslagen van uitgegane stukken 1918-1924 1 deel en 1 omslag Uiterlijke vorm 43 1918-1919 1918-1919 1 deel 44 1922-1924 1922-1924 1 omslag 45 Correspondentie met aandeelhouders 1923-1945 1 pak Stukken betreffende de onteigening van gronden 1914-1924 14 omslagen Uiterlijke vorm 46 1914-1915 1914-1915 47 1914-1915 1914-1915 48 1914-1920 1914-1920 49 1915 1915 50 1915 1915 51 1915-1916 1915-1916 52 1915-1916 1915-1916 53 1915-1919 1915-1919 54 1915-1919 1915-1919 55 1915-1939 1915-1939 56 1916 1916 57 1916-1918 1916-1918 58 1917-1920 1917-1920 59 1919-1924 1919-1924 60 Stukken betreffende de aankoop van grond 1924-1955 1 omslag 61 Stukken betreffende de verkoop en verhuur van eigendommen 1916-1926 1 omslag 62 Stukken betreffende de verkoop van eigendommen 1917 1 pak 63 Instructie voor de commissies van schatters, belast met de waardering van onroerende goederen 1914 1 katern 64 Stukken betreffende de uitbreiding van het station te Stadskanaal 1917-1924 1 omslag 65 Vergunning tot het kruisen van diverse sporen van de tramweg Winschoten-Ter Apel 1923 1 omslag 66 Stukken betreffende de elektrische verlichting der stations 1923 1 omslag 67 Stukken betreffende kruisingen met en aansluitingen op tramwegen 1921-1924 1 omslag 68 Stukken betreffende de oorlogsschade 1945 1 omslag 69 Brief aan de schade-enquêtecommissie in verband met gestolen bouwmaterialen tijdens de Duitse bezetting 1955 1 omslag 70 Stukken betreffende de bouw van de draaibruggen te Exloërmond en Valthermond z.j. 1 omslag 71 Stukken betreffende de bouw van de draaibrug te Buinermond z.j. 1 omslag 72 Stukken betreffende de bouw van de draaibruggen te Drouwenermond en over het Rueten-brockerkanaal z.j. 1 omslag Weekrapporten van opzichters 1916-1919 2 omslagen Uiterlijke vorm 73 H.W. Michels 1916-1919 74 T. Viersen 1917 Dagboeken van opzichters 1916-1918 4 delen Uiterlijke vorm 75 A. Toeter 1916 76 N.N 1916-1918 77 N.N 1916-1918 78 B. Meiborg 1917-1918 79 Stukken betreffende de onderhandelingen over de overname van de STAR-spoorlijn door de Nederlandse Spoorwegen 1956-1958 1 omslag 2.2.3.2. Contracten en aanbestedingen 80 Concessie- en subsidieovereenkomst met de Nederlandse Staat; met concept z.j. 1 omslag 81 Overeenkomsten betreffende aanleg en exploitatie van de STAR-spoorlijn 1915-1923 1 omslag 82 Overeenkomsten betreffende de bouw van stations, bruggen en grondwerken 1916 1 omslag 83 Vergunning van het ministerie van Waterstaat voor de aanleg en het onderhoud van een spooraansluiting aan het stationsemplacement Stadskanaal van de spoorweg Stadskanaal-Zuidbroek, met tekening 1917 2 stukken 84 Stukken betreffende een subsidieovereenkomst inzake de aanleg van de STAR-spoorlijn met de Staat 1922 1 omslag Lengte- en dwarsprofielen van de tracé's van de STAR-spoorlijn z.j. 6 omslagen en 1 pak Uiterlijke vorm 85 z.j. 86 z.j. 87 z.j. 88 z.j. 89 z.j. 90 z.j. 91 z.j. met bijlage 1e en 2e rapport 1 pak 92 Tekeningen en bijlagen behorende bij het 2e rapport 1 pak 93 Tekeningen behorende bij het bouwprogramma van 1915-1916. Met bijlagen 1 omslag Bestekken van de infrastructuur van de STAR-spoorlijn 1916, 1923 1 pak en 1 omslag Uiterlijke vorm 94 Bestek nr. 5 1916 1 pak 95 Bestek nr. 14 1923 96 Bestek en voorwaarden (nr. 4) voor de bouw van een brugwachterwoning z.j. 1 omslag 97 Bestek en voorwaarden (nr. 5) voor de aanleg van draaibruggen, met tekeningen 1916 1 omslag 98 Bestekken en voorwaarden (nrs. 5 en 6) voor de aanleg van draaibruggen en een vaste brug 1916 1 omslag 99 Bestek (nr. 7) voor de bouw van stations, met tekeningen z.j. 1 omslag 100 Bestek en voorwaarden (nr. 8) voor de bouw van vier stationsgebouwen z.j. 1 omslag 101 Bestek en voorwaarden (nr. 8a) voor de bouw van twee stationsgebouwen, twee nevengebouwen en bijkomende werken op de stations Eerste Exloërmond en Veldstukken 1918 1 pak 102 Bestek en voorwaarden (nr. 8b) voor de bouw van twee hoofd- en nevengebouwen en enige bijkomende werken op de stations Nieuw-Buinen en Musselkanaal-Valthermond z.j. 1 omslag 103 Tekeningen voor de bouw van de stations te Nieuw-Buinen en Musselkanaal-Valthermond, behorende bij bestek nr. 7a z.j. 1 omslag 104 Tekening voor de bouw van een nevengebouw van het station te Nieuw-Buinen z.j. 1 blad 105 Bestek en voorwaarden (nr. 9) voor de aanleg van grond- en kunstwerken, het leggen van sporen en wissels e.a. ten behoeve van de STAR-spoorlijn. Gedrukt 1922 1 deel 106 Stukken betreffende het uitvoeren van diverse werkzaamheden ten behoeve van de bestekken nrs. 9 en 11 1923 1 omslag 107 Bestek en voorwaarden (nr. 10) voor de bouw van diverse gebouwen aan de STAR-spoorlijn, met tekeningen 1921 1 omslag 108 Tekeningen behorende bij bestek nr. 10 z.j. 1 omslag 109 Stukken betreffende de bestekken nrs. 9-10 1921-1922 1 pak 110 Bestekken en voorwaarden (nrs. 12-14). Concepten 1922-1923 1 pak 111 Tekeningen voor de bouw van een locomotievenloods, draaischijf en waterreservoir, behorende bij bestek nr. 13 z.j. 1 omslag 112 Tekening voor de bouw van een douanekantoor met ontvangerswoning te Ter Apel, behorende bij bestek nr. 14 ca. 1923 1 blad 112 a Stukken betreffende de bestekken nrs. 13-14 1922-1923 1 pak 113 Tekening voor de aanleg van de transporttunnel Musselkanaal-Emmen z.j. 1 blad 114 Tekening van het emplacement te Ter Apel z.j. 1 blad 115 Situatietekening van het station te Ter Apel 1916 1 blad 116 Tekeningen van diverse gebouwen van het station Ter Apel z.j. 1 omslag 117 Situatietekeningen van de stations te Musselkanaal, Nieuw-Buinen, Eerste-Exloërmond en Vetstukkenmond z.j. 1 omslag 118 Proces-verbaal en situatietekening van het emplacement te Ter Apel 1926 1 omslag Tekeningen van diverse stationsgebouwen 1917, z.j. 2 omslagen Uiterlijke vorm 119 1917 1917 120 z.j. Voorlopige koopakten 1915-1916 2 omslagen Uiterlijke vorm 121 1915-1916 1915-1916 122 1916 1916 2.2.3.3. Externe communicatie 123 Jaarverslagen 1915-1958 1 deel 2.2.3.4. Financiële administratie 2.2.3.4.1. Het voeren van de boekhouding Balansen, met bijlagen 1915-1950 15 omslagen Uiterlijke vorm 124 1915-1923 1915-1923 125 1926 1926 126 1927 1927 127 1928 1928 128 1929 1929 129 1930 1930 130 1931 1931 131 1932 1932 132 1933 1933 133 1934 1934 134 1935 1935 135 1936 1936 136 1937 1937 137 1938 1938 138 1939-1942 1939-1942 139 1943-1950 1943-1950 140 1951-1958 1951-1958 Grootboeken 1914-1944 3 delen Uiterlijke vorm 141 1914-1922 1914-1922 142 1923-1936 1923-1936 143 1937-1944 1937-1944 144 Manuaal 1945-1953 1 deel Journalen (minuten) 1914-1927 29 katernen Uiterlijke vorm 145 1914 okt-dec 1914 146 1915 jan-mrt 1915 147 1915 apr-sep 1915 148 1915 okt-dec 1915 149 1916 jan-jun 1916 150 1916 jul-sep 1916 151 1916 okt-dec 1916 152 1917 jan-jun 1917 153 1917 jul-dec 1917 154 1918 jan-jun 1918 155 1918 jul-dec 1918 156 1919 jan-jun 1919 157 1919 jul-dec 1919 158 1920 jan-jun 1920 159 1920 jul-dec 1920 160 1921 jan-jun 1921 161 1921 jul-dec 1921 162 1922 1922 163 1923 1923 164 1924 1924 165 1925 1925 166 1926 1926 167 1927 1927 168 1928 1928 169 1929-1930 1929-1930 170 1931-1934 1931-1934 171 1935-1936 1935-1936 172 1937-1942 1937-1942 173 1943-1958 1943-1958 Journalen 1914-1927 2 delen Uiterlijke vorm 174 1914-1920 1914-1920 175 1923-1927 1923-1927 Kasboeken van het hoofdbureau 1914-1923 3 delen Uiterlijke vorm 176 1914-1916 1914-1916 177 1916-1920 1916-1920 178 1920-1923 1920-1923 Kasboeken (net-exemplaren) 1914-1921 2 delen Uiterlijke vorm 179 1914-1920 1914-1920 180 1914-1921 1914-1921 Kasboeken 1937-1958 3 delen Uiterlijke vorm 181 1937-1944 1937-1944 182 1945-1948 1945-1948 183 1949-1958 1949-1958 Bouwrekeningen (minuten) 1915-1925 6 delen en 1 pak Uiterlijke vorm 184 1915-1916 1915-1916 185 1915-1925 1915-1925 1 pak 186 1916-1926 1916-1926 187 1917 1917 188 1918-1919 1918-1919 189 1920-1921 1920-1921 190 1922-1925 1922-1925 191 Staat betreffende de afrekening van diverse onderhoudswerken 1924-1925 1 omslag 2.2.3.4.2. Algemene comptabiliteit Registers van aandeelhouders 1914-1920 2 delen Uiterlijke vorm 192 1914-1916 1914-1916 193 1917-1920 1917-1920 194 Register van aandeelhouders z.j. 1 omslag 195 Lijsten van aandeelhouders z.j. 1 omslag 196 Stukken betreffende renteloze geldleningen 1915-1917 1 omslag 197 Stukken betreffende geldleningen door het pensioenfonds van de spoorwegen 1915-1925 1 omslag 198 Stukken betreffende geldleningen door de Staatsspoorwegen 1910-1917 1 omslag 199 Regeling van reis-, verblijf- en verplaatsingskosten voor ambtenaren van de maatschappij 1914 1 katern 200 Register van leveranciers en aannemers 1914-1920 1 deel 201 Begrotingen van de bouwkosten voor stationsgebouwen type A en B en hoofdgebouwen 1916 1 omslag 2.2.4. Archief en documentatie 202 Aantekeningen betreffende de aanleg van lokaalspoorwegen in de provincie Groningen 1921 1 omslag 203 Stukken betreffende de feestelijke opening van de lijn Stadskanaal - Ter Apel 1924 1 pak Hierbij een aantal foto's NB 204 Lijst van dossiers z.j. 1 omslag archief van