210 inventaris van de archivalia betreffende de goederen, behorende onder het leenhof en de rentmeester van de heren van ijsselstein, door mej. van der dussen 1406 1819 Van der Dussen 210 Baronie IJsselstein Het Utrechts Archief Baronie IJsselstein Baronie IJsselstein, Leenkamer Baronie IJsselstein, Rentmeester Titel inventaris inventaris van de archivalia betreffende de goederen, behorende onder het leenhof en de rentmeester van de heren van ijsselstein, door mej. van der dussen Titels nadere toegangen Geen nadere toegangen Nummer 210 Titel Baronie IJsselstein Datering 1406-1819 Omschrijving Archivalia betreffende de goederen behorende onder het leenhof en de rentmeester van de heren van IJsselstein Toegangstitel Archivalia betreffende de goederen behorende onder het leenhof en de rentmeester van de heren van IJsselstein Auteur Van der Dussen Datering toegang 1950 Openbaarheid Volledig openbaar Rechtstitel Rechtstitels voor 1962, passen niet direct in de Archiefwet van 1962 of 1995 06 Eigendom, bezit en belasting Rubrieken 2.9 Huizen en Heerlijkheden Rubrieken Huizen Categorie Inleiding De geschiedenis van de goederen van de heerlijkheid IJsselstein kan men o.a. vinden in: Fruin, R. De vrije heerlijkheden, gelegen in het grensgebied tussen Gelderland Holland en Utrecht. In: Verslagen en mededelingen van het oud vaderlands recht, dl. 8, blz. 354; Fruin, R. De middeleeuwse rechtsbronnen van de kleine steden van het Nedersticht van Utrecht. AA, VAN DER. Aardrijkskundig woordenboek der nederlanden. Uit deze bronnen is het volgend kort historisch overzicht ontleend. De heerlijkheid IJsselstein, van ouds een Hollands leen, is van 1330 tot 1551 in het bezit der Egmonds geweest. Met het huwelijk van Anna van Egmond, erfdochter van Maximiliaan, met Prins Willem van Oranje komen dan de goederen dan in het bezit der Oranjes, hetgeen zij blijven tot 1798, het jaar, waarin alle domeingoederen nationaal eigendom worden. De Baronie van IJsselstein komt dan eerst bij de provincie Holland, om in 1805 definitief bij Utrecht getrokken te worden. Toen in 1558 Anna van Egmond overleed, was Phillips Willem de nog minderjarige erfgenaam van haar bezittingen. De goederen kwamen onder voogdij van zijn vader Prins Willem te staan en werden beheerd door diens Raad en Rekenkamer-een college, belast met het beheer van s'Prinsen uitgestrekte bezittingen. Pas tegen het einde van de 18e eeuw gaat men deze Raad en Rekenkamer kortweg Nassause Domeinraad noemen. De geschiedenis en de werking van de Nassause Domeinraad vindt men beschreven in de inleiding op de "Inventaris van het archief van de Nassauschen Domeinraad" door Mej. Dr. S.W.A. Drossaers, dl.l. Hier kan echter volstaan worden met enkele uitsluitend op IJsselstein betrekking hebbende punten. Nadat Phillips Willem naar Spanje is gevoerd blijven de goederen eerst nog even onder beheer van de Prins, later worden ze onder afzonderlijk beheer gesteld van Barlaymont. Door de Spaanse regering tot diens momber benoemd en later opgevolgd door diens zoon Flornt, als superintendent en administrateur van Phillips Willem's goederen. Van 1581 tot 1601 beheert Maria, Phillips Willem's zuster diens goederen, bijgestaan door een Raad en Rekenkamer, gevestigd te Delft. In 1601 staat Phillips Willem de inkomsten uit de goederen in Holland Zeeland IJsselstein en Buren af aan Maria en haar echtgenoot Phillips van Hohenlohe. Na diens overlijden in 1606 sluit Phillips Willem een nieuwe overeenkomst met Maria waarbij hij zelf in het beheer van zijn goederen treedt en Maria tot haar dood (1616) een rente ten laste van de goederen ontvangt. Na de dood van Phillips Willem en Maurits is Frederik Hendrik de enige erfgenaam. De door de Domeinraad aangestelde rentmeester was belast met het beheer van de heerlijkheid IJsselstein. Oorspronkelijk moest de rentmeester jaarlijks verantwoording bij de Raad komen afleggen. In de praktijk reisde de Raad meestal rond om de rekeningen af te horen en ter plaatse te inspecteren. Het afhoren van de rekeningen geschiedde door een auditeur in tegenwoordigheid van minstens één van de raden en de griffier. Ieder jaar stuurde men een andere auditeur om fouten en onnauwkeurigheden van de voorganger te corrigeren. In opdracht van het comité van Algemeen Welzijn werd in 1795 het archief verzegeld. Van 1822-1826 stond het archief van de Domeinraad, samen met het archief van de secretarie van de Friese stadhouders, onder het beheer van het Amortysatiesyndicaat. Na vervolgens in de jaren 1826-1828 aan het Algemeen Rijksarchief overgedragen te zijn, kwam eindelijk in 1834 een definitieve verdeling tot stand tussen het Rijksarchief en het Koninklijk Huisarchief. In 1950 is men met een nieuwe verdeling begonnen, eerst werden de archivalia betrekking hebbende op Buren overgedragen aan het rijksarchief in de provincie Gelderland. Spoedig daarop kreeg het Rijksarchief in de provincie Utrecht de archivalia betrekking op de heerlijkheid IJsselstein. Inventaris 1. Archief van de leenkamer zie ook nr. 227 NB 1 Lijst der vasallen van de hofsteden IJsselstein en Stoutenburg en van Gijsbrecht van IJsselstein, 1409 1409 1 deel 2 Register van leenverheffingen met lediger hand ten behoeve van Anna van Egmond, gravin van Buren, als Vrouwe van IJsselstein, gemerkt F, 1550-1553 1550-1553 1 deel Bevat ook een index op de leenmannen NB 3-15 Leenregisters van IJsselsteinse en Stoutenburgse lenen, 1406-1800 1406-1800 13 delen 3 1406-1563, gemerkt A 4 1450-1525, gemerkt B 5 1526-1546, gemerkt C 6 1570-1579, gemerkt D Het 1e blad ontbreekt en het 2e blad is beschadigd NB 7 1579-1583, gemerkt E 8 1613-1634, gemerkt H 9 1637-1656, gemerkt I 10 1657-1686, gemerkt L 11 1687-1723, gemerkt N 12 1723-1746, gemerkt P 13 1747-1762, gemerkt Q 14 1763-1784, gemerkt R 15 1785-1800, gemerkt S 16 Leenregister van de IJsselsteinse lenen, gemerkt G, 1605-1634 1605-1634 1 deel 17-18 Leenregisters van de Stoutenburgse lenen, 1674-1734 1674-1734 2 delen 17 1674-1703, gemerkt M 18 1704-1734, gemerkt O 19 Repertorium op het register der IJsselsteinse lenen over 1526-1546, 1570-1583, 1605-1634, 1637-ca. 1790, en op dat der Stoutenburgse lenen over 1526-1546, 1570-1583, 1613-1634, 1637-ca. 1790, gemerkt T 1 deel Dit repertorium is vervaardigd door de leengriffier Mr.J.C. van Affelen Codde NB 19-a Akte van belening van Cornelis Verhoef met 5œ morgen land en een huis te IJsselstein, 1789 1789 1 charter 2. Archief van de rentmeester 2.1. Algemeen 20 Ordonnantie, door Z.K.H. gegeven op de politie en justitie in de stad en de baronie IJsselstein, (ca. 1750) (ca. 1750) 1 band in katernen Dit is de ordonnantie van 1675 en met vele artikelen aangevuld NB 21 Register van kopieën en extrakten van resoluties, ordonnanties, reglementen, akten, placcaten etc, (ca. 1750) (ca. 1750) 1 deel Waarschijnlijk gediend hebbende tot instructie van de rentmeester NB 22 Ordonnanties en placcaten, uitgevaardigd door leden van het huis van Oranje, betreffende bestuurszaken van de Baronie van IJsselstein, over de jaren 1649-1793 1 pak 23 Register bevattende kaarten en kohieren van alle polders in de Baronie van IJsselstein; bevattende 18 getekende en gekleurde kaarten, zonder naam, fol. 1740 (oud nummer 204) 1 deel 24 Afrekeningen tussen de drossaard J. Vultejus en de rentmeesters en de schout van IJsselstein, 1730-1748 1730-1748 3 omslagen 1e-15e afrekening met de schout van IJsselstein, van der Meulen 1730-1748. 1e, 3e en 4e afrekening met de rentmeester Jan Graves, 1746, 1748. 1e-18e afrekening met de rentmeester Adriaan Maas, 1730-1745 NB 25 Rekest van de weduwe van de rentmeester Spiegel met verzoek aan de Nassause Domeinraad tot goedkeuring van de door haar man gesloten overeenkomsten met enige pachters, met apostille, 1686 1686 1 stuk 2.2. Rekeningen 2.2.1. Rekeningen van de domein-, kapittel- en conventsgoederen Het boekjaar loopt van 1 jan. tot 31 dec.. De rekeningen werden afgehoord door de auditeurs van de rekenkamer van de Nassause Domeinraad. NB 2.2.1.1. Rekeningen van de domeingoederen 26-40 Rekeningen van de rentmeester Willem Dimmer, over de jaren 1622-1634 15 banden 26 1622, afgehoord 1624 mrt. 19 27 1623, afgehoord 1625 april 9 28 1624, afgehoord 1625 dec. 19 29 1625, afgehoord 1627 mrt. 30 30 1626, afgehoord 1628 febr. 26 31 1627, afgehoord 1629 april 12 32 1628, afgehoord 1632 sept. 17 33 1629, afgehoord 1632 sept. 21 34 1630, afgehoord 1632 okt. 4 35 1631, afgehoord 1633 mrt. 5 36 1632, afgehoord 1634 febr. 13 37 1633, afgehoord 1634 okt. 6 38 1634, afgehoord 1635 dec. 5 39 1635, afgehoord 1637 aug. 28 40 1636, afgehoord 1638 aug. 25 41-80 Rekeningen van de rentmeester Jan Dimmer, over de jaren 1637-1641, 1643, 1645-1678 40 banden 41 1637, afgehoord 1639 juli 7 42 1638, afgehoord 1640 aug. 24 43 1639, afgehoord 1642 aug. 16 44 1640, afgehoord 1643 febr. 7 44-a Als nr. 44, bestemd voor "Zijne Hoogheid" 45 1641, afgehoord 1644 april 20 46 1643, afgehoord 1645 juni 28 47 1645, afgehoord 1646 dec. 1 48 1646, afgehoord 1648 mrt. 5 49 1647, afgehoord 1649 febr. 8 50 1648, afgehoord 1650 dec. 15 51 1649, afgehoord 1651 nov. 27 52 1650, afgehoord 1652 febr. 26 53 1651, afgehoord 1653 sept. 19 54 1652, afgehoord 1654 nov. 10 55 1653, afgehoord 1653 okt. 11 56 1654, afgehoord 1656 juni 3 57 1655, afgehoord 1655 mrt. 6 58 1656, afgehoord 1660 febr. 5 59 1657, afgehoord 1660 febr. 6 60 1658, afgehoord 1660 juli 30 61 1659, afgehoord 1660 dec. 31 62 1660, afgehoord 1662 aug. 19 63 1661, afgehoord 1663 sept. 19 64 1662, afgehoord 1664 april 11 65 1663, afgehoord 1666 dec. 30 66 1664, afgehoord 1669 april 23 67 1665, afgehoord 1669 april 26 68 1666, afgehoord 1669 aug. 23 69 1667, afgehoord 1670 sept. 11 70 1668, afgehoord 1674 aug. 11 71 1669, afgehoord 1674 aug. 23 72 1670, afgehoord 1677 jan. 13 73 1671, afgehoord 1678 mrt. 22 74 1672, afgehoord 1678 juni 24 75 1673, afgehoord 1678 sept. 29 76 1674, afgehoord 1679 okt. 12 77 1675, afgehoord 1680 aug. 15 78 1676, afgehoord 1680 jan. 28 79 1677, afgehoord 1682 dec. 4 80 1678, afgehoord 1684 april 14 81-82 Rekeningen van de rentmeester Adriaan Schuylenburg over de jaren 1729-1731 2 banden 81 1729, afgehoord 1732 okt. 15 82 1730, afgehoord 1733 dec. 24 -- 1731, afgehoord 1740 nov. 16 Samengebonden met de rekeningen van de domein- en de conventsgoederen. 1730 en 1731 samengebonden in een band NB 83 Rekeningen van de rentmeester Adriaan Maas over de jaren 1732-1733 1 band 1732, afgehoord 1735 aug. 4. 1733, afgehoord 1735 aug. 4. Samengebonden met de rekeningen van de domein- en de conventsgoederen NB 2.2.1.2. Rekeningen van de domeinen en geestelijke goederen 84 Rekeningen van de rentmeester Adriaan Maas over het jaar 1737, afgehoord 1738 dec. 27 1 band 85 Rekeningen van de rentmeester Jan Graves over het jaar 1751, afgehoord 1754 april 16 1 band 86-87 Rekeningen van de rentmeester Mr. Cornelis Johannis van Affelen Codde over de jaren 1791-1792 2 banden 86 1791, afgehoord 1794 juni 20 87 1792, afgehoord 1794 dec. 22 2.2.1.3. Rekeningen van de kapittelgoederen 88-92 Rekeningen van de rentmeester Willem Dimmer over de jaren 1632-1636 5 banden 88 1632, afgehoord 1634 febr. 9 89 1633, afgehoord 1634 okt. 6 90 1634, afgehoord 1635 dec. 8 91 1635, afgehoord 1637 aug. 28 92 1636, afgehoord 1638 aug. 25 93-132 Rekeningen van de rentmeester Jan Dimmer over de jaren 1637-1649, 1651, 1653-1678 40 banden 93 1637, afgehoord 1639 juli 1 94 1638, afgehoord 1640 aug. 24 95 1639, afgehoord 1642 febr. 7 96 1640, afgehoord 1643 febr. 7 97 1641, afgehoord 1644 april 20 98 1642, afgehoord 1644 nov. 24 99 1643, afgehoord 1645 juni 22 100 1644, afgehoord 1646 sept. 26 101 1645, afgehoord 1646 dec. 1 102 1646, afgehoord 1648 mrt. 4 103 1647, afgehoord 1649 febr. 8 104 1648, afgehoord 1650 sept. 13 105 1649, afgehoord 1651 nov. 28 106 1650, afgehoord 1653 sept. 19 107 1653, afgehoord 1655 okt. 5 108 1654, afgehoord 1656 mei 12 109 1655, afgehoord 1657 mrt. 22 110 1656, afgehoord 1660 febr. 5 111 1657, afgehoord 1660 febr. 6 112 1558, afgehoord 1660 juli 29 113 1559, afgehoord 1660 dec. 31 114 1660, afgehoord 1662 aug. 19 115 1661, afgehoord 1663 sept. 3 116 1662, afgehoord 1664 april 11 117 1663, afgehoord 1666 dec. 13 118 1664, afgehoord 1669 april 24 119 1665, afgehoord 1669 april 25 120 1666, afgehoord 1669 aug. 24 121 1667, afgehoord 1670 sept. 11 122 1668, afgehoord 1674 aug. 10 123 1669, afgehoord 1674 aug. 25 124 1670, afgehoord 1677 jan. 14 125 1671, afgehoord 1678 mrt. 22 126 1672, afgehoord 1678 juni 30 127 1673, afgehoord 1678 sept. 29 128 1674, afgehoord 1679 okt. 15 129 1675, afgehoord 1680 aug. 10 130 1676, afgehoord 1681 jan. 25 131 1677, afgehoord 1682 dec. 19 132 1678, afgehoord 1684 april 15 133 Rekeningen van de rentmeester Hendrick Laurents Spiegel over het jaar 1682, afgehoord 1686 dec. 11 1 deel 2.2.1.4. Rekeningen van de goederen van het convent van IJsselstein 134-149 Rekeningen van de rentmeester Willem Dimmer over de jaren 1621-1636 16 banden 134 1621, afgehoord 1623 febr. 25 135 1622, afgehoord 1624 mrt. 8 136 1623, afgehoord 1625 mrt. 12 137 1624, afgehoord 1625 dec. 29 138 1625, afgehoord 1627 mrt. 30 139 1626, afgehoord 1628 febr. 28 140 1627, afgehoord 1629 febr. 20 141 1628, afgehoord 1632 sept. 18 142 1629, afgehoord 1632 sept. 22 143 1630, afgehoord 1632 okt. 1 144 1631, afgehoord 1633 mrt. 5 145 1632, afgehoord 1634 febr. 10 146 1633, afgehoord 1634 okt. 7 147 1634, afgehoord 1635 dec. 6 148 1635, afgehoord 1637 aug. 29 149 1636, afgehoord 1638 aug. 18 150-190 Rekeningen van de rentmeester Jan Dimmer over de jaren 1637-1658, 1660-1678 41 banden 150 1637, afgehoord 1639 juli 1 151 1638, afgehoord 1640 aug. 24 152 1639, afgehoord 1642 febr. 12 153 1640, afgehoord 1649 febr. 9 154 1641, afgehoord 1644 april 20 155 1642, afgehoord 1644 nov. 23 156 1643, afgehoord 1645 juni 21 157 1644, afgehoord 1646 sept. 25 158 1645, afgehoord 1646 dec. 1 159 1646, afgehoord 1648 mrt. 4 160 1647, afgehoord 1649 febr. 5 161 1648, afgehoord 1650 sept. 10 162 1649, afgehoord 1651 nov. 21 163 1650, afgehoord 1652 febr. 7 164 1651, afgehoord 1653 sept. 19 165 1652, afgehoord 1654 aug. 13 166 1653, afgehoord 1655 sept. 30 167 1654, afgehoord 1656 mei 11 168 1655, afgehoord 1657 mrt. 21 169 1656, afgehoord 1660 febr. 5 170 1657, afgehoord 1660 febr. 6 171 1658, afgehoord 1660 juli 30 172 1660, afgehoord 1662 aug. 19 173 1661, afgehoord 1663 sept. 3 174 1662, afgehoord 1664 april 11 175 1663, afgehoord 1666 dec. 14 176 1664, afgehoord 1669 april 24 177 1665, afgehoord 1669 april 25 178 1666, afgehoord 1669 aug. 24 179 1667, afgehoord 1670 sept. 11 180 1668, afgehoord 1671 nov. 3 181 1669, afgehoord 1674 aug. 13 182 1670, afgehoord 1677 jan. 14 183 1671, afgehoord 1678 mrt. 22 184 1672, afgehoord 1678 juni 30 185 1673, afgehoord 1678 sept. 28 186 1674, afgehoord 1679 okt. 13 187 1675, afgehoord 1680 aug. 12 188 1676, afgehoord 1681 jan. 23 189 1677, afgehoord 1682 dec. 21 190 1678, afgehoord 1684 april 15 191 Rekeningen van de rentmeester Hendrick Laurents Spiegel over het jaar 1683, afgehoord mrt. 13 1 deel 2.3. Goederenbeheer 192-194 Registers van erfpachtbrieven van de Baronie van IJsselstein, 1670-1809 1670-1809 3 delen 192 1670-1712, gemerkt aa 193 1713-1737, gemerkt bb 194 1738-1809, gemerkt cc 195-196 Registers van thinsen, renten en erfpachten, 1729-1811 1729-1811 2 delen 195 1729-1763 196 1764-1811 197-198 Registers van betaling van het recht van nakoop in Benschop en Noordpolsbroek over de jaren 1739-1799 2 delen 197 1739-1764 198 1764-1799 199-201 Registers bevattende pachtkontrakten van de landen gelegen in de schoutambten IJsselstein, Benschop en Noordpolsbroek, 1744, 1758 en 1780-1794 1744, 1758 en 1780-1794 3 delen 199 1744, gemerkt dd 200 1758, gemerkt ee 201 1780-1794 202 Notariële pachtkontrakten van landen behorende tot de domeingoederen, gelegen onder IJsselstein, voor de tijd van een jaar, 1815 1815 1 omslag Met een lijst van door de rentmeester W.H. van Utenhove overgenomen kontrakten, 1815. (minuut) NB 203 Onderhands pachtkontrakt van drie morgen 462 1/2 roeden land gelegen onder IJsselstein voor Daam Reelings, voor de tijd van een jaar, ingaande 1815 1 stuk 204 Onderhandse akten van verlenging van pachtkontrakten met betrekking tot landerijen, vallende onder het rentambt IJsselstein, voor de tijd van een jaar, 1815 1815 1 pak Met begeleidend schrijven van L. van de Kasteele te Buren aan de rentmeester der domeinen van IJsselstein W.H. van Utenhove te Jutphaas NB 205-211 Pachtakten van landerijen onder de verschillende polders van het schoutambt IJsselstein en het schoutambt Benschop, 1816 1816 4 omslagen en 3 pakken Tot het schoutambt IJsselstein behoren de polders: Overoudland, Hoge Biezen, Nederoudland, IJsselvelt, Het Broeck en Lage Biezen. Tot het schoutambt Benschop behoren de polders Benschop Noord en Benschop Zuid NB 205 Pachtakten van landerijen onder verschillende polders van het schoutambt IJsselstein en Benschop, 1816 1816 1 pak 206 Pachtakten van landerijen onder de polders Overoudland en Hoge Biezen 1 omslag 207 Pachtakten van landerijen onder de polder IJsselvelt 1 omslag 208 Pachtakten van landerijen onder de polder Nederoudland 1 omslag 209 Pachtakten van landerijen onder de polders Het Broeck en Lage Biezen 1 omslag 210 Pachtakten van landerijen onder de polder Benschop Zuid 1 pak 211 Pachtakten van landerijen onder de polder Benschop Noord 1 pak 212 Stukken betreffende de publieke verpachting van domeinlanden behorende tot het rentambt IJsselstein, gehouden op 15 febr. 1816 1 omslag 213 Pachtakten van landerijen onder de polders Nederoudland en Benschop, 1817 1817 1 omslag 214-216 Registers bevattende verkoop- pachtakten van tienden, houtgewas, visserij, tollen en domeinlanden, behorende tot de recepte van IJsselstein, 1758-1799 1758-1799 3 delen 214 1758-1769, gemerkt V 215 1770-1784, gemerkt W 216 1785-1799, gemerkt X 217 Stukken betreffende de verpachting van smalle, krijtende-, grove-, en andere tienden in de schoutambten van IJsselstein, Benschop en Noordpolsbroek over de jaren 1778-1818 1 pak 218 Stukken betreffende het verkopen van houtgewas, behorende tot de domeinen van IJsselstein over de jaren 1778-1818 1 pak 219-224 Verkoop en pachtakten van landerijen, molens, tollen, etc., over de jaren 1755-1817 5 omslagen en 1 pak 219 Landerijen, 1801-1810 1801-1810 1 omslag 220 Molens, 1764-1800 1764-1800 1 omslag 221 Huurcedullen, 1762-1811 1762-1811 1 pak 222 Tollen, 1816-1817 1816-1817 1 omslag 223 Vogelkooien, 1755-1785 1755-1785 1 omslag 224 Vruchten, 1778-1780 1778-1780 1 omslag 225-226 Blaffaards van de domeinen en geestelijke goederen van IJsselstein, over de jaren 1773-1804 2 delen 225 1773-1800, gemerkt ff 226 1801-1804, gemerkt gg Het tweede deel over de jaren 1801-1804 is slechts gedeeltelijk bijgehouden NB 227-227 Rol van het Leenhof, 1543-1601 1543-1601 6 banden Hierin komen ook de sententiën van het leenhof voor overgenomen van het gemeentebestuur van IJsselstein (R.A. 355) NB 227-1 Rol van het Leenhof 1 band 227-2 Rol van het Leenhof 1 band 227-3 Rol van het Leenhof 1 band 227-4 Rol van het Leenhof 1 band 227-5 Rol van het Leenhof 1 band 227-6 Rol van het Leenhof 1 band 3. Bij het archief gedeponeerde stukken 228 Brieven van diverse personen aan Samuel Romare, ond-schepen en raad van de Baronie IJsselstein, 1757-1759 1757-1759 1 pak 229 Ongeinventariseerd 1 omslag 230 Doctorsbul voor Anthonius [Hagoort], 1735 juli 30 1735 juli 30 1 charter