779 Muziekhandel H. Rahr te Utrecht en te Arnhem 1835 1890 A.B.R. du Croo de Vries 779 Muziekhandel H. Rahr te Utrecht en te Arnhem Het Utrechts Archief Toegangstitel Inventaris van het archief van de muziekhandel H. Rahr te Utrecht en te Arnhem (1835-ca. 1955) Auteur A.B.R. du Croo de Vries Datering toegang 1983 Openbaarheid Volledig openbaar Rechtstitel Opneming in beheer van een particulier, niet in eigendom verkregen Industrie, Handel en Dienstensector Categorie 2.1.1 Handel en industrie Rubrieken 1. Inleiding 1.1. Geschiedenis In 1835 1 moet de muziekhandel Rahr zijn opgericht door de uit Duitsland afkomstige Henry Jacques Rahr (1809-1865). Zijn zoon (1845-1929) en zijn kleinzoon (1890-1962), beiden eveneens Henry Jacques geheten, zouden het bedrijf voortzetten. De firma was in Utrecht op de volgende adressen gevestigd: Oudegracht D 55 (Oudegracht WZ 32), Choorstraat D 16-17 (Choorstraat 7-7bis) en, vanaf 1881, in het pand Achter St. Pieter 4. In Arnhem was sinds 1871 een filiaal achtereenvolgens gevestigd op de adressen: Bakkerstraat D 152 en D 56. De sierlijk verluchte rekeningen van de firma Rahr leren ons wat de firma zoal te bieden had. Met kapitale letters wordt er allereerst op gewezen, dat het om een pianofabriek en muziekdrukkerij gaat. Behalve in eigen beheer gemaakte piano's, die in 1909 met een zilveren medaille van de stad Rotterdam bekroond zijn, werden ook nog buitenlandse piano's, zoals Amerikaanse van Steinway & Co of van Mason & Hamlin, Duitse van Carl Mand of van Knöchel en Franse van Pleyel, Wolff & Co of van Amédée Thibout, verkocht of verhuurd. De firma beval zich ook warm aan om de instrumenten te stemmen of te repareren. Andere snaarinstrumenten die verkocht werden waren: violen, violoncels, gitaren en mandolines. Mochten er snaren gesprongen zijn, dan wilde de firma Rahr zijn klanten tegen een redelijk bedrag aan "Italiaanse snaren" helpen. Naast muziek uit eigen drukkerij werd ook muziek uit o.a. Duitsland en Frankrijk verkocht. Er was een grote keuze uit klassieke, moderne en populaire muziek. Vanaf de twintiger jaren werd het ruime assortiment uitgebreid met grammofoonplaten. Zo werd ingespeeld op de verschuiving die plaats vond van de actieve naar de passieve muziekbeoefening. De Utrechtse firma Rahr moet tot omstreeks 1955 hebben bestaan. 1.2. Archief Op 15 oktober 1979 is het archief door de eigenaar van het pand Achter St. Pieter 4, de heer A. Swertz, in eigendom overgedragen aan de Gemeentelijke Archiefdienst. Jarenlang had het archief op de ruime zolder aldaar gesluimerd. Bedekt onder lagen stof lag het er niet in de weg tot er verbouwd moest worden. Als één grote ordeloze en smerige massa is het archief Rahr naar de gemeentelijke archiefbewaarplaats overgebracht. Op een mooie lentedag is het archief allereerst door een paar enthousiaste archiefambtenaren in de buitenlucht van kilo's stof en zand ontdaan. Toen kon de inventarisatie volgen. Het archief bestaat voor het merendeel uit financiële stukken. Verder is er o.m. een onvolledige serie doorslagen van verzonden brieven. Het archief is 10 strekkende meters groot, waarvan 1,5 meter bestaat uit archivalia van het filiaal in Arnhem. april/juni 1983 A.B.R. du Croo de Vries 2. Inventaris 2.1. Archief van de firma Rahr te Utrecht 2.1.1. Stukken van algemene aard 2.1.1.1. Correspondentie 1 Ingekomen stukken 1848-1952, z.j. 1 omslag Kopieboeken van uitgaande brieven 1869-1922 15 delen, 2 pakken De nrs. 3, 6, 9, 11 en 18 met klapper. Nr. 11 met uitgaande brieven van het filiaal in Arnhem over de jaren 1884-1890 NB 2 1869 feb-1870 feb. 1 pak 3 1871 jan-1875 jan 4 1873 jan-1878 nov. 1 pak 1882 jun-1889 apr 5 1875 jan-1877 apr 6 1877 sep-1880 jul 7 1879 jan-1883 dec 1886 apr-1887 jan 8 1880 jul-1882 apr 9 1884 jan-1886 apr 10 1889 apr-1891 dec 11 1892 jan-1893 aug 12 1894 jul-1896 sep 13 1891 feb-1894 sep 1895 dec-1896 mrt 1896 sep-1897 mei 14 1897 mei-1900 jan 15 1900 jan-1903 okt 16 1903 nov-1913 jun 17 1907 aug-1912 jul 18 1913 jun-1922 dec 2.1.1.2. Kantooragenda's Kantooragenda's 1876-1877, 1879-1880, 1884, 1886-1897, 1931, 1933-1935 21 delen 19 1876 20 1877 21 1879 22 1880 23 1884 24 1886 25 1887 26 1888 27 1889 28 1890 29 1891 30 1892 31 1893 32 1894 33 1895 34 1896 35 1897 36 1931 37 1933 38 1934 39 1935 2.1.2. Stukken betreffende bijzondere onderwerpen 2.1.2.1. Personeel "Werkboekjes", registers van dagelijks door personeel verrichte werkzaamheden 1858-1864, 1873-1880, 1884-1893 11 delen, 4 katernen 40 1858-1859 41 1860-1862 42 1862-1864 43 1873 mei-1874 okt 44 1874 nov-1876 okt. 1 katern 45 1876 okt-1878 mrt 46 1878 mrt-1879 dec 47 1879 dec-1880 nov 48 1884 jul-1885 nov 49 1885 dec-1886 mei 1887 apr-1887 dec 50 1886 mei-1887 apr 51 1888 jan-1889 apr. 1 katern 52 1889 mei-1890 sep 53 1890 sep-1892 sep. 1 katern 54 1892 sep-1893 jan. 1 katern 2.1.2.2. Financiën 2.1.2.2.1. Boekhouding 2.1.2.2.1.1. Registers van inkomsten Registers van dagelijkse inkomsten 1836-1861, 1865, 1873-1875, 1879-1882, 1884-1920, 1924-1929, 1931-1937, 1940-1955 26 delen, 3 pakken 55 1836 aug-1840 okt. 1 pak 56 1843 jan-1844 mrt. 1 pak 57 1844 mrt-1845 feb. 1 pak 58 1845 mrt-1846 jul 59 1847 jan-1850 jan 60 1850 jul-1851 61 1852 jul-1855 feb 62 1855 jan-1857 dec 63 1858 jan-1861 dec 64 1865 jan-1865 okt 65 1873 jan-1874 dec 66 1875 jan-1875 jun 67 1879 mrt-1882 aug 68 1884 jan-1887 nov 69 1887 nov-1891 okt 70 1891 okt-1894 dec 71 1895 jan-1898 dec 72 1899 jan-1902 jun 73 1902 jun-1906 feb 74 1906 feb-1910 mrt 75 1910 apr-1914 dec 76 1915 jan-1917 dec 77 1918 jan-1920 apr 78 1924 jan-1927 dec 79 1928 okt-1929 jul 80 1931 okt-1933 nov 81 1933 dec-1937 dec 82 1940-1944 aug 83 1944 sep-1955 Klappers op de registers van dagelijkse ontvangsten 1850-1865 2 delen, 2 pakken 84 1850-1853 85 1854-1857 86 1858-1861 1 pak 87 1862-1865 1 pak 2.1.2.2.1.2. Registers van uitgaven Registers van dagelijkse uitgaven 1866-1869, 1873-1874, 1879-1920 17 delen 88 1866 jan-1869 dec 89 1873 jan-1874 dec 90 1879 mrt-1881 jan 91 1881 feb-1883 nov 92 1884 jan-1886 sep 93 1886 sep-1889 jun 94 1889 jun-1891 nov 95 1891 nov-1894 mei 96 1894 jun-1896 sep 97 1896 sep-1898 dec 98 1899 jan-1902 apr 99 1902 apr-1905 okt 100 1905 okt-1908 dec 101 1905 okt-1910 mrt 102 1910 mrt-1915 mei 103 1915 mei-1920 jun 104 1926 nov-1932 dec 2.1.2.2.1.3. Kasboeken Kasboeken 1865, 1870-1875, 1879-1886, 1898-1917, 1922-1926 4 delen, 8 pakken, 2 katernen 105 1865 1 katern 106 1870 jan-1872 dec 107 1872 jan-1872 dec 108 1873 jan-1875 mei 1 pak 109 1875 jan-1875 jun. 1 katern 110 1879 apr-1883 dec 111 1880 jan-1881 dec. 1 pak 112 1884 jan-1886 dec 113 1898-1900 1 pak 114 1901-1903 1 pak 115 1904-1905 1 pak 116 1906-1908 1 pak 117 1909-1910 1 pak 118 1911-1917 1 pak Tabellarische kasboeken 1922-1926 2 pakken 119 1922-1923 120 1924-1926 121 Kasboek van gemaakte onkosten bij de verzendingen van pakjes 1865-1869 1 deel 2.1.2.2.1.4. Factuurboek 122 Factuurboek 1875-1876 1 deel 2.1.2.2.1.5. Journalen Journalen 1866-1874, 1877-1888, 1893-1927, 1930-1934, 1941 26 delen, 1 pak In inv.nr. 147 ook het grootboek 1927-1929. NB 123 1866 jan-1866 dec 124 1867 jan-1867 dec 125 1868 jan-1868 dec 126 1869 jan-1869 dec 1872 okt-1872 dec 127 1870 jan-1870 dec 128 1871 jan-1871 dec 1872 jan-1872 dec 129 1872 jan-1872 mrt 130 1873 jan-1874 jun 131 1874 mei-1874 dec 132 1877 jan-1878 mrt 133 1878 apr-1879 sep 134 1879 sep-1881 jul 135 1881 jul-1881 dec. 1 pak 136 1882 jan-1882 sep 137 1882 okt-1883 dec 138 1884 jan-1886 mrt 139 1886 apr-1888 jul 140 1893 jun-1895 nov 141 1895 nov-1898 dec 142 1899 jan-1902 aug 143 1902 sep-1906 aug 144 1906 sep-1911 jun 145 1911 jul-1917 apr 146 1917 mei-1922 mrt 147 1922 apr-1927 okt 148 1930 jul-1934, 1941 149 1932 Klappers op de journalen 1867-1871, (1874) 6 delen 150 1867 151 1868 152 1869 153 1870 154 1871 155 (1874) 2.1.2.2.1.6. Grootboeken Grootboeken 1873-1874, 1879-1884, 1917-1921, 1923-1925, 1927-1942 5 delen, 9 katerns Voor het grootboek 1927-1929 zie inv.nr. 147 NB 156 1873-1874 157 1879-1884 158 1879-1884 159 1917-1918 1 katern 160 1919 1 katern 161 1920 1 katern 162 1921 1 katern 163 1923 1 katern 164 1923-1924 1 katern 165 1924 1 katern 166 1925 1 katern 167 1929-1932 168 1933-1935 1 katern 169 1936-1942 2.1.2.2.1.7. Crediteurenboeken Crediteurenboeken (1851-1865), 1866-1923 4 delen, 1 pak De nrs. 172 en 173 met klapper NB 170 (1851-1867) 1 pak 171 1866-1875 172 1875-1880 173 1881-1883 174 1884-1923 175 Rekeningen door de firma Rahr te betalen 1870-1883 1 omslag 175 -a Rekeningen en kwitanties van de Stedelijke Gasfabriek van Utrecht voor H. Rahr 1882-1896, met hiaten 1 pak 2.1.2.2.1.8. Debiteurenboeken Debiteurenboeken 1847-1852, 1860-1899, 1914-1923, z.j. 22 delen De inv.nrs. 183, 185, 186 en 189 met klapper NB 176 1847-1852, 1864 177 1860-1865 178 1865 179 1865-1875 180 1866-1869 181 1866-1878 182 1870-1872 183 1875 184 1876 185 1877 186 1878 187 1879 188 1879-1883 189 1880-1881 190 1882-1883 191 1884-1887 192 1887-1890 193 1891-1894 194 1891 195 1895-1899 196 1914-1923 197 z.j. Klappers op de debiteurenboeken 1866-1869, 1872, 1882-1905 8 delen In inv.nr. 205 alleen de letter A; komt gedeeltelijk overeen met nr. 203 NB 198 1866-1869 199 1872 200 1882-1883 201 1884-1886 202 1887-1890 203 1891-1895 204 1895-1905 205 1894 206 Rekeningen van de firma Rahr te Utrecht 1852-1937, z.j. 1 omslag 207 "Debiteurlijsten", lijsten van nog bij klanten te vorderen gelden 1869-1873, 1875-1876, 1882, 1883, (1892), 1922 1 pak 208 Debiteurenboek van de muziekonderwijzers 1875-1876 1 deel Debiteurenboek van pianohuurders en -kopers 1861-1864, 1866-1875, 1903-1904, 1930-1934 3 delen, 1 katern Inv.nr. 210 met klapper NB 209 1861-1864 210 1866-1875 211 1903-1904 1 katern 212 1930-1934 2.1.2.2.1.9. Rekeningen-courant Rekeningen-courant 1867-1883, 1918 7 omslagen 213 met Vlaer & Kol te Utrecht 1867-1872 214 met Buskes & de Bas 1873-1883 215 met de Nederlandsche Crediet Vereeniging 1918 216 met de Utrechtsche Provinciebank 1918 217 met de Incasso Bank te Arnhem 1918 218 met Vlaer & Kol te Utrecht 1918 219 van Duitse Marken bij diverse banken 1918 2.1.2.2.2. Verantwoording 2.1.2.2.2.1. Jaarrekeningen Jaarrekeningen 1917-1924 3 katerns 220 1917-1918 221 1919-1921 222 1923-1924 2.1.2.2.2.2. Winst- en verliesrekeningen en balansen 223 Winst- en verliesrekeningen en balansen 1881, 1917 1 omslag Proef- en saldibalansen per eind van de maand 1875-1886 7 pakken 224 1875 feb-1876 mei 225 1876 jun-1877 mrt 226 1877 apr-1878 mrt 227 1878 apr-1879 mrt 228 1879 apr-1880 okt 229 1880 nov-1882 jun 230 1882 jul-1883 dec, 1884-1886 2.1.2.3. Voorraden Inventarissen van de in voorraad zijnde piano's en andere snaarinstrumenten 1870-1871, 1875, 1887, 1916, 1918 1 deel, 4 omslagen Zie voor voorraad grammofoonplaten inv. nr. 259 NB 231 1870-1871 1 omslag 232 1875 233 1887 1 omslag 234 1916 1 omslag 235 1918 1 omslag 2.1.2.4. Verkoop en verhuur 2.1.2.4.1. Algemeen "Bestelboeken", registers van door klanten gedane bestellingen 1848-1866, (1875), 1877-1881, 1884-1908, 1935-1950 8 delen, 7 katernen, 3 pakken 236 1848-1866 237 (1875) 1 katern 238 1877 nov-1881 jun 239 1884 jan-1886 nov 240 1886 nov-1887 apr. 1 katern 241 1887 1 katern 242 1888 jan-1888 okt. 1 katern 243 1888 okt-1889 aug. 1 katern 244 1890 okt-1891 sep. 1 katern 245 1891 sep-1893 1 katern 246 1894 nov-1897 dec 247 1897 nov-1899 jan 248 1899 jan-1900 sep 249 1900 sep-1903 dec. 1 pak 250 1904 jan-1906 mei 251 1906-1908 252 1935-1940 apr. 1 pak 253 1940 apr-1950 mrt. 1 pak 254 Staten van de inkomsten door de verkoop van muziekstukken en de verhuur van piano's 1918-1919 1 omslag 2.1.2.4.2. Piano's Registers waarin opgave wordt gedaan bij wie en wanneer piano's zijn gestemd 1857, 1859, 1865 3 delen 255 1857 256 1859 257 1865 Staten van verhuurde en te stemmen piano's 1890, 1931-1944 1 deel, 1 omslag In inv.nr. 259 wordt ook de voorraad grammofoonplaten genoemd NB 258 1890 1 omslag 259 1931-1944 260 Register van verkochte en verhuurde vleugels en piano's 1884-1886 1 deel 261 Register van te transporteren piano's 1873-1875 1 deel 262 Huurcontract met de heer R. van Buuren voor een pianino 1878 1 stuk 2.1.2.4.3. Partituren "Ter inzage boeken", registers van aan klanten ter inzage gegeven partituren 1846-1847, 1850, 1857-1865, 1875-1910, 1914-1925, 1936-1941 25 delen, 4 pakken, 4 katernen, 2 omslagen 263 1846 nov-1847 jul. 1 katern 1850 jun-1850 aug 264 1857 nov-1858 jan. 1 katern 265 1858 jan-1858 mrt 266 1858 mrt-1858 jul. 1 katern 267 1858 jul-1858 nov 268 1858 nov-1859 mrt 269 1859 mei-1859 dec. 1 pak 270 1859 dec-1860 feb 271 1861-1862 mrt 272 1862 mrt-1864 dec. 1 pak 273 1865 okt-1865 dec 274 1875-1877 okt 275 1877 okt-1879 aug 276 1879 sep-1882 feb 277 1882 feb-1884 jan 278 1884 jan-1886 mrt 279 1885 jul-1885 nov. 1 omslag 280 1886 mrt-1886 mei 1 katern 281 (1886) 1 omslag 282 1886 mei-1888 mrt 283 1888 mrt-1889 mei 284 1889 mei-1891 nov 285 1891 dec-1893 dec 286 1894 jan-1894 sep. 1 pak 287 1894 mei-1895 dec. 1 pak 288 1896 jan-1897 dec 289 1898-1900 jan 290 1900 jan-1902 dec 291 1903-1905 sep 292 1905 aug-1909 jul 293 1909 jul-1910 okt 294 1914 okt-1923 jan 295 1923 jul-1924 okt 296 1924 okt-1925 nov 297 1936 jan-1941 feb 298 Staat van muziekpartituren die in 1873 zijn uitgeleend maar nog niet zijn teruggegeven 1874 jan 1 1 stuk Staten van de in voorraad zijnde muziekpartituren 1894, z.j. 1 deel, 1 omslag 299 1894 1 omslag 300 z.j. 301 Register van in commissie gezonden muziekpartituren aan diverse boek- en muziekhandelaren 1870 1 deel 2.1.2.5. Documentatie 302 Folders van diverse uitgevers van muziekpartituren en grammofoonplaten 1900-1901, 1936-1940, z.j. 1 omslag 303 "Offizielles Adressbuch des Deutschen Buchhandels" 1909 1 deel 2.2. Archief van de firma Rahr te Arnhem 304 Kopieboeken van uitgaande brieven 1872 jan-1887 jan. 1 deel Voor kopieboek 1884-1890 zie inv.nr. 11 NB Kantooragenda's 1885, 1886, 1888 3 delen 305 1885 306 1886 307 1888 Registers van inkomsten 1873-1874, 1879-1890 3 delen 308 1873-1874 309 1879 mei-1883 dec 310 1884 jan-1890 mrt Registers van uitgaven 1879-1889 2 delen 311 1879 mei-1883 dec 312 1884 jan-1889 okt Kasboeken 1879-1890 4 delen, 1 pak, 1 omslag 313 1879 mei-1883 dec 314 1884 1 omslag 315 1884 jan-1890 mrt 316 1886 sep-1887 dec 317 1888 jan-1889 jun 318 1889 jul-1890 jul. 1 pak 319 Staat van verzonden rekeningen 1883 jan. 1 omslag Journalen 1872-1873, 1877-1890 6 delen 320 1872 nov-1873 apr 321 1877 jan-1880 jun 322 1880 jul-1883 dec 323 1884 jan-1890 feb 324 1884 jan-1884 dec 325 1885 aug-1885 okt Debiteurenboeken 1872-1890 5 delen, 1 katern, 1 omslag De inv.nrs. 328-330 met klapper NB 326 1872 1 katern 327 1872-1875 328 1876-1877 329 1879-1882 330 1883 331 1884-1890 332 1886 1 omslag 333 Klapper op het debiteurenboek 1884 1 katern 334 "Debiteurenlijsten", lijsten van nog bij klanten te vorderen gelden (1884) 1 omslag 335 Staat van de saldo's van debiteuren op 31 december 1883 1 omslag 336 Lijsten van de rekeningen-courant met De Vogel, Waal & Co te Arnhem 1881-1883 1 omslag Proef- en saldibalansen per eind van de maand 1881-1882, 1884 1 pak, 1 omslag 337 1881-1882 338 1884 jan-feb. 1 omslag 339 Inventaris van de magazijngoederen 1880-1883 1 omslag Registers van aan klanten ter inzage gegeven en door klanten bestelde partituren 1879-1890 4 delen 340 1879-1880 341 1882-1883 342 1884-1886 343 1889 mrt-1890 mrt 2.3. Archivalia van de familie Rahr 1842-1943 Kasboeken 1842-1844, 1864-1869, 1880-1883, 1886, (1887), 1891-1894, 1924-1927, 1941-1943 8 delen, 2 omslagen, 1 katern 344 1842-1844 345 1864-1865 aug 346 1865 aug-1866 347 1866-1869 348 1880-1883 1 katern 349 (1883) 350 1886 aug-1886 okt. 1 omslag 351 (1887) 1 omslag 352 1891 nov-1894 apr 353 1924 feb-1927 okt 354 1941-1943 Journalen 1909-1923, 1919, 1921, 1923-1925 1 deel, 3 katernen 355 1909-1923 1 deel 356 1919 357 1921 358 1923-1925 Grootboeken, winst- en verliesrekeningen en balansen 1919-1924 3 katernen 359 1919-1920 360 1921, 1923 361 1924 362 Stukken betreffende de door H.J. Rahr betaalde inkomsten- en vermogensbelasting 1920-1928 1 pak 3. Bijlage HENRY JACQUES RAHR (1809-1865) geb. 19.03.1809 te Xanten (Dld.) ov. 22.07.1865 te Utrecht huwt 27.07.1835 te Utrecht: MARIA GEERTRUYDA VAN BOOM geb. 31.01.1813 te Utrecht ov. 09.11.1883 te Utrecht Kinderen van HENRY JACQUES RAHR (1809-1865) en MARIA GEERTRUYDA VAN BOOM 1. MARIA CATHARINA RAHR geb. 21.06.1835 te Utrecht (26.03.1861 naar Alkmaar) 2. HENRIETTE LOUISE RAHR geb. 07.02.1838 te Utrecht (volkstelling 1869: naar Indië) 3. CATHARINA JOHANNA RAHR geb. 11.02.1843 te Utrecht (nov. 1862 naar Indië; 17.02.1885 als weduwe H.A. de Groot naar Delft) 4. HENRY JACQUES RAHR (1845-1929) geb. 10.01.1845 te Utrecht ov. 17.01.1929 te Utrecht huwt 27.03.1890 met: CORNELIE ANNE MARIA TERGAU geb. 11.08.1859 te Grave ov. 03.02.1948 te Utrecht 5. ROSALIE HERMINA RAHR geb. 28.12.1849 (volkstelling 1869: naar Indië) 6. JEANETTE SOPHIE CAROLINA RAHR geb. 26.08.1852 te Utrecht (27.08.1891 naar Putten) Kinderen van HENRY JACQUES RAHR (1845-1929) en CORNELIE ANNE MARIA TERGAU: 1. HENRY JACQUES RAHR (1890-1962) geb. 06.07.1890 te Utrecht ov. 10.06.1962 te Utrecht 2. JOHANNA MARIA THEODORA ELISABETH RAHR geb. 11.06.1891 te Utrecht ov. 12.05.1982 te Utrecht 3. HENRIETTE LOUISE RAHR geb. 29.12.1892 te Utrecht (09.09.1957 verhuisd naar De Bilt) 4. FRANCOIS ALEXANDER HENRI RAHR geb. 16.06.1899 te Utrecht (03.01.1948 verhuisd naar Apeldoorn)