703-a-1 catalogus van het archief; supplement, door dr. mr. s. muller fz. en c.l. de leur 0 9999 703-a-1 stadsbestuur van utrecht, aanvulling Het Utrechts Archief Beschrijving catalogus van het archief; supplement, door dr. mr. s. muller fz. en c.l. de leur Openbaarheid volledig openbaar Titel inventaris catalogus van het archief; supplement, door dr. mr. s. muller fz. en c.l. de leur Titels nadere toegangen 5012 - alfabetische naamlijst van nieuwe burgers in de stad utrecht 1306-1579; inv. nr. 11 1. Toelichting bij het overgetypte supplement Tot het overtypen van deze supplement-inventaris is besloten, omdat het in 1914 gedrukte exemplaar na ca. 80 jaar intensief gebruik toe was aan een "face-lift". Van de oude inventaris is destijds één doorschoten exemplaar vervaardigd, waarin vervolgens in de loop der jaren alle veranderingen en aanvullingen geschreven werden. De gedeelten waarin de notariële protocollen beschreven waren, werden na de verschijning van de afzonderlijke inventaris van notariële archieven (toegang 6) overbodig. Om de supplement-inventaris overzichtelijker te maken en om het enige exemplaar met volledige bijschrijvingen, dat aan slijtage onderhevig was, te redden, is besloten tot het invoeren van de gehele bijgewerkte inventaris in de computer. Eventuele veranderingen zullen worden bijgeschreven in de uitdraaien voor studiezaal en informatieruimte en zo nodig zullen eens in de zoveel tijd nieuwe uitdraaien worden gemaakt. De "bijvoegselen bij de geschiedenis van het archief" zijn gekopie erd en achterin deze band opgenomen. De "bijvoegselen en veranderingen" behorend bij de inventarissen van Stadsarchieven I en II zijn inmiddels verwerkt in de overgetypte exemplaren van deze inventarissen. Van de "bijvoegselen en veranderingen" behorend bij de inventaris van Stadsarchief III is in de betreffende inventaris een kopie ingevoegd. De bij de supplement-inventaris gevoegde indices zijn niet overgetypt; zij zijn afzonderlijk ingebonden. Om duidelijk te laten blijken dat het slechts gaat om een overgetypte inventaris en niet om een herziene versie, is de oorspronkelijke tekst zoveel mogelijk intact gelaten. De oude spelling en interpunctie zijn gehandhaafd en de vormgeving is in grote lijnen overgenomen. De veranderingen in de oorspronkelijke tekst en de aanvullingen zijn vet getypt. Deze vet getypte gedeelten zijn niet verwerkt in de indices; wellicht zullen te zijner tijd supplement-indices worden vervaardigd. De indices verwijzen voor een deel naar de paginanummers van de inventarissen; daarom is besloten de oorspronkelijke paginanummers te handhaven. Omdat de overgetypte tekst meer ruimte in beslag neemt dan de in 1914 gedrukte tekst, zijn er in de overgetypte inventaris over het algemeen twee of meer pagina's met hetzelfde (oude) paginanummer. april 1995 J.N. van der Meulen 1.1. Voorwoord Deze catalogus behandelt de aanwinsten, verkregen sedert de uitgaaf der drie catalogussen van het gemeente-archief in 1884, 1890 en 1893. Die aanwinsten omvatten allereerst de omvangrijke archieven der Utrechtse notarissen, in bruikleen overgenomen van het rijk,-verder het archief van de heerlijkheid Pijlsweerd, in bruikleen verkregen van de eigenaars,-de archieven der Utrechtse buurten, reeds lang in het gemeente-archief bewaard, maar vroeger ten onrechte bestemd voor beschrijving in eene andere afdeeling der catalogussen, -het archief van den Academischen senaat, van dit lichaam in bruikleen overgenomen,-en de rest van het archief der tinsheerlijkheid van den Omloop, dat in het kapittelarchief van St. Marie ontdekt en aan de gemeente overgedragen is. Maar behalve deze min of meer volledige archieven, vindt men hier nog een aantal stukken, die op verschillende wijzen, meestal door schenking en aankoop, voor het gemeente-archief verkregen zijn. Het zou beter geweest zijn, wanne er steeds bij elk dezer stukken de herkomst opgegeven ware; maar dit is indertijd verzuimd, en het is ook niet van groot belang, daar reeds de omstandigheid zelf, dat de stukken verkregen zijn na de uitgaaf der catalogussen, aanwijst, dat zij niet van ouds in het bezit der gemeente geweest zijn,-met uitzondering van zéér enkele stukken, die, hoewel reeds lang in stedelijk bezit, eerst onlangs gevonden en naar het archief overgebracht zijn. De inhoud van dit deel en van den catalogus behoort eigenlijk niet tot het gemeente-archief; trouwens dit blijkt meestal reeds uit de beschrijving zelve; grootendeels zijn het afschriften van stukken, die vroeger in het archief berust moeten hebben, doch thans daaruit verdwenen zijn. Het zou ondoelmatig geweest zijn, om deze stukken te plaatsen in de bibliotheek der gemeente,-en ook onnoodig, daar hunne beschrijving in een supplement de mogelijkheid van verwarring met de eigenlijke archiefstukken reeds uitsluit. Met dit supplement is de beschrijving van het Utrechtse stadsarchief definitief afgesloten. Wel zijn er in de stad nog zéér enkele oude archieven, die niet in het stedelijke archiefdepôt opgenomen zijn (het archief van den Kerkeraad, dat van de Waalse gemeente, van de fundatie van Evert van de Poll); maar deze archieven kunnen volgens de voor de beschrijving van het archief aangenomen regels niet gerekend worden tot het stads-archief, zelfs al werden zij in het depot opgenomen; immers zij zijn niet (zooals de archieven der notarissen) vroeger in het stads-archief gedeponeerd geweest en kunnen dus nooit geacht worden daarvan deel uit te maken, terwijl evenmin (zooals bij de archieven der buurten en van den Omloop) de rechten en functiën van de corporatiën, die de archieven gevormd hebben, op de stad Utrecht zijn overgegaan. S. Muller Fz. 2. Archief van den raad 2.1. Stukken van algemene aard 2.1.1. Brieven aan en van de stad, registers van gepasseerde akten voor den raad Index op de registers van procuratiën en certificatiën over 1467-1483, 1487-1501, 1504-1512, 1519-1534, 1536-1538, 1556-1570 3 delen Deze indices, die niet volledig zijn, zijn vervaardigd door Dr.C. Booth. Zij betreffen grootendeels verloren registers, die zij tot zekere hoogte vervangen kunnen. Zij zijn aangekocht op eene auctie NB 1 -x-1 1467-1483, 1487-1501, 1504-1512 1 -x-2 1519-1534, 1536-1538 1 -x-3 1556-1570 1 -xx Regesten van de registers van procuratiën en certificatiën 1467-1577. Met alphabetischen index 1 deel 2 Regesten van de brievenboeken der stad 1419-1524. Met alphabetischen index 1 deel Deze registers zijn vervaardigd door de ambtenaars van het archief NB 3 Ordonnantie van den stadhouder, graaf van Hoogstraten, aan schout, burgemeesters en kameraar der stad, over hetgene hun te doen staat met betrekking tot het beheer der stad, onderteekend door den stadhouder 1537 1 stuk Geschenk van den heer H. J. Royaards NB 3 -x Brief van Rijnh. van Aesswijn, heer van Braeckel, aan de magistraat der stad Utrecht, waarbij hij zijn behuwd zoon Jonker Adriaan van Matenes machtigt den magistraat aan te dienen, wat de Heer van Braeckel te berichten heeft 1594. Afschrift 1 stuk 2.2. Privilegiën, ordonnantiën, tractaten en arbitrale uitspraken betreffende de rechten van de stad 4 Jacob heer van Gaasbeek staat voor zijn levenstijd af aan bisschop David van Bourgondië het beheer van de sloten Abcoude en Duurstede en de stad Wijk en van zijne overige goederen in het Sticht 1458. Notarieel afschrift van een vidimus van de stad Leiden d.d. 1460, z.j. 1 charter 5 Register, houdende afschriften en extracten van verschillende privilegiën der stad Utrecht, alle betreffende het jus de non evocando der burgers in wereldlijke en geestelijke zaken. Met aanteekeningen over dit onderwerp van de stadsklerken T. Momfelen en F. Tzwynnen, (begin 16e eeuw) 1 stuk Overgenomen van het rijksarchief in Utrecht NB 6 Vidimus, door den officiaal van den bisschop op verzoek van den procureur der stad Utrecht gegeven van twee bullen, beide d.d. 1517, waarbij paus Leo X op verzoek van elect Filips gedurende diens leven zijne onderdanen ontheft van de verplichting, om in eerste instantie terecht te staan voor den aartsbisschop van Keulen als legatus natus van den paus, en waarbij de paus deze bul ter uitvoering stelt 1518 1 charter 7 Vonnis van den Grooten Raad van Mechelen over den tol van den heer van Brederode te Ameyde 1534. Afschrift, (17e eeuw.) 1 stuk 8 Afschrift van eene concept-uitspraak in het geschil tusschen den heer van Brederode en de stad Utrecht over het maken van eene nieuwe sluis aan De Vaart, 1562. Met afschrift van een brief van de landvoogdes aan de stad, houdende opdracht van de uitspraak in het geschil aan den prins van Oranje 1564 1 stuk 9 Request van de stad Utrecht aan den koning, houdende verzoek om provisie van revisie tegen een besluit van het Hof van Utrecht, waarbij geweigerd wordt de uitlevering van Jan Peterss. van Abcoude, die door den procureur-generaal te Utrecht is gevangen genomen wegens een op het platteland gepleegden doodslag 1576 1 stuk 9 -x Ordonnantie op de poortwacht 1572 1 stuk 2.3. Inrichting van het stedelijk bestuur, naamlijsten der burgers 10 Ordonnantie op de burgerwacht 1573. Met eenige ampliatiën daarvan, 1575/76 1 omslag Overgedragen door het rijksarchief in Utrecht NB 10 -x Ordonnantie "over het rot van Cornelis van Leeuwen op 't onderhouden vande nachtwacht ende dachwacht" 1575 1 stuk 11 Index op de burgerboeken over 1306-1478, 1478-1509, en over de nieuwe burgers, ingeschreven in de buurspraakboeken over 1479-1536 1 deel Deze index is vervaardigd door Dr. C. Booth; zij kan strekken tot vervanging dezer verloren registers. Het stuk is op een auctie aangekocht NB 2.4. Rechtspraak van den raad 11 -x Conclusie van een commissie uit de raad op een request van Jan dye Keyser, kerkmeester te Rhenen 1548 1 stuk 2.5. Finantiën 2.5.1. Beheer der stedelijke eigendommen Overeenkomst van de stad Utrecht met Huych Pot (eigenaar van een huis op de Ganzenmarkt met erf aan de Vuilsteeg), over het dichtmaken van vensters in de wederzijdsche huizen, het ankeren in de wederzijdsche muren en het betimmeren van erven van partijen, 1541. Hierbij een akte waarbij het kartuizerklooster Nieuwlicht aan Peter Pott overdraagt de helft van het huis Ten Were aan de Gansmerct, 1505 2 charters Geschenk van den heer G.C.D. d'Aumale baron van Hardenbroek NB 12 -1 1541 12 -2 1505 13 Uitspraak der vier kapittelen in het geschil tusschen de stad Utrecht en het kapittel van St. Jan over het vervallen van de erfpacht van het land Den Enghe opt Hogelant, wegens het niet betalen van het havergeld door de stad 1501. Met aanmaning van het kapittel tot voldoening aan die uitspraak. Afschriften 1 omslag 2.5.2. Betaling van lijfrenten 14 Lijst van de heffers van lijfrenten in gouden Karolus-guldens ten laste der stad 1571/72 1 stuk Geschenk van den heer H.J. Royaards NB 2.6. Publieke werken Aanleg van straten, vestingwerken, sluizen enz. NB 15 Request van Frans Gerritss. aan het stedelijk bestuur, verzoekende verlof, om na het afbreken van de door hem gekochte brouwerij van Huych de Roye, bij het bouwen van eene nieuwe brouwerij op dit en het aangrenzende perceel, de straat voor het eene perceel te versmallen 1575 1 stuk Aangekocht. De brouwer Gerrit Franss. (Wttenbogaert) woonde tijdens het beleg van Vredenburg in het bekende huis Fresenburch aan de Jansbrug Wz.. Het in het request bedoelde huis van zijn zoon schijnt echter gelegen te hebben bij de Viebrug NB 16 Dupliek van den magistraat, overgeleverd aan het Hof van Utrecht tegen het verzet van Jacob van Buesichem, rentmeester der domeinen, tegen zijn bevel tot wegneming eener staketting voor zijn huis (ca. 1560) 1 stuk 2.7. Verbonden en zoenen betreffende oorlogen en veeten Oorvedebrieven van Utrechtse burgers, afgegeven ten behoeve van de stad Utrecht, na hun ontslag uit de gevangenis wegens verzet tegen den gildenbrief 1455 6 charters Deze charters zijn blijkens het Deventer stadboek (inv.nr. 1607, f.148) op 3 juli 1455 door de stad Utrecht in bewaring gegeven aan de stad Deventer, die ze in de Deventer landskist plaatste. ("Item een brief van der stad van Utrecht ende den gemenen ghilden, dairin sy begeren oer oervedesbrieve in bewairde hand te leggen, die wy by vrende der van Campen ende Swolle in des lands kiste geleget hebben. Actum anno etc. LV 3a Julii"). In 1894 zijn ze door de stad Deventer aan Utrecht teruggegeven NB 1455 mei 31, afgegeven (in drievoud) door Godscale van Winssen en tweeëntwintig andere personen 3 charters 17 -1 1455 mei 31, afgegeven door Godscale van Winssen en tweeëntwintig andere personen 17 -2 1455 mei 31, afgegeven door Godscale van Winssen en tweeëntwintig andere personen 17 -3 1455 mei 31, afgegeven door Godscale van Winssen en tweeëntwintig andere personen 1455 juni 1, afgegeven (in drievoud) door Jan Deel en zeven andere personen 3 charters 17 -4 1455 juni 1, afgegeven door Jan Deel en zeven andere personen 17 -5 1455 juni 1, afgegeven door Jan Deel en zeven andere personen 17 -6 1455 juni 1, afgegeven door Jan Deel en zeven andere personen 17 -x Oorvedebrief, waarbij Bernt Proeys, Dirck van Amerongen, Willem de Vosse, Henrick van Alendorp, Florens van Pallais, Jan Proeys, Jonge Willem de Vosse en Steven van der Zevender beloven, dat zij als bannelingen niets zullen ondernemen tegen den bisschop en de stad Utrecht, dat ze zich elk binnen een andere stad zullen ophouden, en geen renten en dergelijken binnen Utrecht zullen opvorderen 1489 1 charter Afkomstig uit het archief van het St. Eloyengasthuis NB 18 Memorie van den bisschop en de stad Utrecht, door een gezantschap overgegeven aan den Roomsch-koning Maximiliaan, houdende verzoek om verbod aan den heer en den jonker van IJsselstein om de stad Utrecht aan te vallen, zooals zij op Paaschavond l.l. en later gedaan hebben (1491). Minuut. Met afschrift, waarop het apostil van den Grooten Raad van Mechelen, 1491 1 omslag 19 Oorvedebrief, ten behoeve van den raad van Utrecht afgegeven door Cornelis van Moers, na de terugkomst uit zijne verbanning 1520 1 charter Geschenk van den heer W.A. baron van Ittersum te 's Gravenhage NB 20 Akte waarbij elect Hendrik van Beieren en de stad Utrecht bekrachtigen eenige op voorstel der Bijlhouwers- en Smedengilden door de gemeene gilden vastgestelde bepalingen betreffende het bestuur der stad 1525 (Afschrift).1 stuk 21 Memorie van elect Hendrik van Beieren, houdende verantwoording over het geweld, gepleegd door zijne stadhouders bij den oploop op Mariae conceptio (8 December),1525. Hierin geïnsereerd: -Uitspraak van den elect krachtens een compromis van de Staten en de gilden over een oproer te Utrecht, 1525 aug. 28; -Compromis van de Staten en de gilden aan den elect na het oproer op 5 november 1525; -Brief van den elect, waarbij hij de Staten en de stad herinnert aan de verplichtingen, die zij bij dit compromis op zich genomen hebben, 1525 dec. 7 1 stuk Geschenk van den heer Dr. J.B. Kan te Rotterdam NB 2.8. Geschillen met het garnizoen der stad 22 Brief van H. de Voocht van Rynevelt aan den magistraat, houdende verzoek om eenige kanonnen te leenen aan de stad 's Hertogenbosch, ten einde de soldaten van daar te verjagen 1577 1 stuk 2.9. Politietoezicht op verschillende zaken 23 Ordonnantie op het gebruik van den sloot ende waterganck after St. Jans 1545. Met toevoegsel, 1574 1 omslag Geschenk van den heer R. van Marle te 's Gravenhage. Dit afschrift is geteekend door den secretaris G. van der Voort en ter aanplakking bestemd NB 24 Request van hopman en rotmeesters der schutterij aan de magistraat, houdende verzoek om machtiging op de rotmeesters, om de rotgezellen, die dronken op de wacht komen, te beboeten en naar huis te zenden (1576?) 1 stuk Geschenk van de heer G.C.A.A. van den Wijngaard NB 2.10. Stukken betreffende de stad Utrecht als lid der Statenvergadering 25 Stukken betreffende de bemoeiingen der keizerlijke commissarissen in de zaak van de lossing der verpande Utrechtse goederen in Gelderland en betreffende de daarover gemaakte schikking 1545 1 omslag 2.11. Verschillende stukken, in het Stadsarchief gedeponeerd 26 Willem, heer van Boecstel, en zijne vrouw Conegond verkoopen aan bisschop Jan van Diest de heerlijkheid en burg van Diepenheim en het graafschap Dalen voor 11.000 pond zwarte Tournooisen 1331 1 charter Van dit charter berustten van ouds twee exemplaren in het stadsarchief (zie: no. 783). Het eene exemplaar is, als zonder twijfel afkomstig uit de Utrechtse landskist, met de andere dergelijke stukken overgedragen aan het rijksarchief in Utrecht. Dit tweede exemplaar moet echter gedeponeerd zijn geweest in het stadsarchief zelf; het blijkt niet waarom. NB