464 inventaris van archiefbescheiden van de heerlijkheden waverveen en waveren, botshol en ruige wilnis 1763-1896, door th.l.h. van de sande 1763 1896 464 heerlijkheid waverveen Het Utrechts Archief Openbaarheid volledig openbaar Titel inventaris inventaris van archiefbescheiden van de heerlijkheden waverveen en waveren, botshol en ruige wilnis 1763-1896, door th.l.h. van de sande Titels nadere toegangen Geen nadere toegangen 1. Inleiding Waverveen en Waveren, Botshol en Ruige Wilnis waren heerlijkheden in de gemeente Vinkeveen en Waverveen. De ambachtsheerlijkheid Waverveen was tot 1731 in handen van de grafelijkheid van Holland, toen het door een zekere Wilhelmus Hogerwaard werd opgekocht. Na het overlijden van diens zoon werd de heerlijkheid doorverkocht aan Paulus Abraham Gilles, de toenmalige heer van Waveren, Botshol en Ruige Wilnis. De heerlijkheid Waveren was tot 1624 een bezit van het kapittel van S. Marie te Utrecht, waarna het werd opgekocht door Anthony Oetgens (1585-1658). Nadat alle mannelijke afstammelingen van de familie in 1761 waren uitgestorven, werd Elisabeth Nicoletta Bregitta Oetgens (1707-1774) ambachtsvrouwe. Haar man Paulus Abraham Gilles (1708-1792), die na haar dood ambachtsheer zou worden, verwierf in 1766 de heerlijkheid Waverveen, waardoor de twee heerlijkheden verenigd werden. Na het overlijden van Gilles gingen beide heerlijkheden over in de handen van Bregitta Susanna Jacoba van Dam (1755-1798), kleindochter van Nicoletta Bregitta Oetgens en getrouwd met Gerbrand Pancras Clifford (1745-1789). Na Clifford's dood trad ze in het huwelijk met Govert Lups (1763-1833). Toen Bregitta Susanna kwam te overlijden ging de titel van ambachtsheer over op haar zoon Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford (1779-1827). Kort voor of vlak na diens dood werden de bezittingen van de familie verkocht aan Theodorus Hendricus Abels (gest.1865), bewoner van de ridderhofstad Bolenstein te Maarssen. Pieter Anthony's gelijknamige zoon (1808-1880) was echter in staat om na een succesvolle loopbaan in Indië rond 1850 de heerlijkheden van Abels terug te kopen. Zijn zoon Hendricus Johannes (1835-1895) werd vervolgens de laatste ambachtsheer uit de familie Oetgens van Waveren. Omdat na zijn dood geen opvolgers meer beschikbaar waren, werd de titel verkocht. Het archief heeft een omvang van 0.3 m en is opgebouwd uit archiefbescheiden uit de periode 1763-1896. Voor andere stukken betreffende de heerlijkheden Waverveen en Waveren, Botshol en Ruige Wilnis wordt verwezen naar: - archief van het kapittel van S. Marie, 1108-1811 (RAU) - archief van de dorpsgerechten van Waverveen, 1703-1811, en Waveren, Botshol en Ruige Wilnis, 1680-1811 (RAU) - archief van de besturen van het gerecht Waverveen en het gerecht Waverveen, Botshol en Ruige Wilnis, 1688-1813 (gemeente Vinkeveen en Waverveen) - archief van de gemeentebesturen van Vinkeveen en Waverveen, 1813-1937 (gemeente Vinkeveen en Waverveen) 2. Inventaris 2.1. Archief 1 Lijsten van archiefbescheiden over 1268-1766 (c.1775, c.1850) 2 stukken Hierin worden onder meer de stukken in nr. 2 beschreven NB 1.1. Verwerving en vervreemding 2 Stukken betreffende de heerlijkheid Waveren, Botshol en Ruige Wilnis 1628-1641. Afschriften, 18e eeuw 1 omslag Blijkens begeleidende brief vermoedelijk in 1896 door C. de Kempenaer toegestuurd aan de weduwe van Hendricus Johannes Oetgens van Waveren Pancras Clifford. Bevat: - Vidimus door de president en raden van Holland van een oorkonde van 21 juli 1268, waarin Otto, zoon van wijlen heer Egbert van Amstel, verklaart tienden en tins te Waver voor zijn leven in pacht ontvangen te hebben van deken en kapittel van S. Marie, 1641 Zie Oorkondenboek van het Sticht Utrecht tot 1301, nr.1741 NB -- Akte van overdracht door het kapittel van S. Marie van de heerlijkheid Waveren, Botshol en Ruige Wilnis aan Anthoni Oetgens van Waveren 1628 Zie voor een uittreksel uit het kapittelregister van een gezegelde verklaring van overdracht nr. 5 NB -- Akte van overeenkomst tussen J. van Myerop, ontvanger-generaal van Holland, en Anthoni Oetgens van Waveren waarbij laatstgenoemde voor negen jaar het baljuwschap van de heerlijkheid Waveren, Botshol en Ruige Wilnis in pacht ontvangt 1630 3 Kwitantie voor Brigitta Susanna Jacoba van Dam wegens betaalde heergewaden bij haar verheffing tot vrouwe van Waverveen 1793 1 stuk 4 Overzicht van de jaarlijkse inkomsten van de heerlijkheden, mogelijk in verband met de afschaffing van de heerlijke rechten en een compensatie voor gederfde inkomsten over 1793-1795 1 stuk 5 Stukken betreffende de verkoop door Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford van de heerlijkheden Waverveen c.a. aan Theodorus Hendricus Abels, 1828, met stukken over de aanvechting daarvan door Pieter Anthony's gelijknamige zoon 1848-1851, z.j. 1 omslag 1.2. Beheer 2.1.1. Algemeen 6 Stukken betreffende de registratie van percelen 1829-1863 1 omslag 7 Uittreksels uit de kadastrale leggers van het grondbezit van Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford in Waverveen 1869-1870 1 omslag 8 Onderhandse akten van transport door Hendrina Verver, weduwe van Arie Blonk, en Jacob Bakker aan Jan Wesselsz van enkele stukjes grond 1827, 1837 2 stukken 9 Stukken inzake de koop, verkoop en verhuur van een boomgaard in Vinkeveen en Waverveen onder de Zuiderpolder. Met uittreksel 1840-1870 1 omslag 10 Akte van verkoop door Theodorus Hendricus Abels aan Willem Verkroost van 2 percelen water en land. Afschrift 1844 1 stuk 11 Kwitantie van Jan Wesselsz voor Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford wegens de verkoop van een stuk grond met huis 1853 1 stuk 12 Kwitanties wegens betaalde grondbelasting aan de gemeenten Waverveen en Abcoude Proostdij en Aasdom 1828-1844 1 omslag 1.2.1. Exploitatie van de veenderijen 13 Reglement voor de veenderij in de Noorderpolder 1777 1 stuk 14 Rekeningen door Jan van Wickevoort Crommelin, schout en secretaris, van veenderijen te Waverveen en Waveren, Botshol en Ruige Wilnis 1789-1791, 1844 1 omslag 15 Overzicht van het aantal huizen in de Nes en de vermindering van de wegens morgengeld aangeslagen gronden als gevolg van de voortschrijdende vervening 1788 1 stuk 16 Overzicht van de oppervlakte verveningen en de daardoor geïnde inkomsten (oortjesgelden) uit de veenderijen in de heerlijkheden Waverveen c.a. 1790 1 stuk 17 Verzoekschrift door Willem van Hoorn om de pacht van de Nessersluis te mogen continueren. Met ontwerp van het antwoord van de heer 1788 2 stukken 18 Stukken betreffende de bouw en verbouwing van het sluiswachtershuisje van Gerrit Jansen van Leeuwen aan de Nessersluis 1788-1789 1 omslag 19 Rekening van ontvangen gelden van geveende ruktalen voor de Zuider- en Noorderpolder in 1836. Met lijsten van afdrachten, verschuldigd aan de heer, 1852, z.j. 3 stukken 1.3. Bestuur 1.3.1. Algemeen 20 Stukken betreffende de heerlijkheid Waveren, Botshol en Ruige Wilnis en de daaraan verbonden heerlijke rechten (onder meer ordonnanties, keuren en brieven), 1657-1730. Afschriften, 18e eeuw 1 katern 21 Ingekomen brieven, gericht aan de heer 1788-1893 1 omslag 22 Stukken betreffende de verlening van toestemming door schout en gerecht van Waverveen aan Willem van Hoorn en Gerrit Jansen van Leeuwen, beiden wonende aan de Nessersluis, om als herbergier te fungeren en sterke drank te verkopen, en de latere intrekking van deze bevoegdheid aan Gerrit Jansen van Leeuwen. Met afschriften (1773)1781-1791 1 omslag 23 Reglement voor het bestuur op het platteland in de provincie Utrecht 1825 1 katern 1.3.2. Functionarissen 24 Overzicht van tractementen en emolumenten van de schout en secretaris van de gerechten Waverveen en Waveren, Botshol en Ruige Wilnis, opgemaakt door Jan van Wickevoort Crommelin 1774-1791 1 omslag 25 Verklaring van goed gedrag door schout en schepenen van Waverveen en van Waveren, Botshol en Ruige Wilnis ten behoeve van gerechtsbode Pieter Bovenberg 1791 1 stuk 1.3.3. Kerkelijke zaken 26 Dagvaarding namens de heer van de pastoor en het kerkbestuur van de r.k. statie van Waveren inzake de betaling van recognitiegelden, conform een overeenkomst van 1763, 1832. Afschrift. Met exemplaar van genoemde overeenkomst 2 stukken 27 Rekening van de hervormde gemeenten van Waverveen en Waveren over 1846, en staat van de toestand van kerk, pastorie en kerkelijke administratie over 1845 1846-1847 2 stukken 28 Akte van overeenkomst tussen de hervormde kerkvoogdij te Waverveen en het bestuur van de Zuiderpolder inzake overdracht door de kerkvoogdij van enkele stukken land in voornoemde polder aan weerskanten van de pastorie. Afschrift 1835 1 stuk 29 Stukken betreffende herstelwerkzaamheden en verbouwingen aan kerk en pastorie van de hervormde kerk van Waverveen 1833-1836, 1857 1 omslag 30 Bepalingen en voorwaarden voor herstelwerkzaamheden aan het kerkgebouw en de predikantswoning van de Hervormde gemeente te Waverveen 1857 1 katern 31 Akte waarin het Provinciaal College van Toezicht aan de kerkvoogdij te Waverveen toestemming verleent het oude schoolgebouw, alsmede de erfpacht van de grond, te verkopen aan het gemeentebestuur. Afschrift 1827 1 stuk 32 Staat van bedeling van gort aan behoeftige gereformeerde huisgezinnen te Waverveen 1844 1 stuk 1.3.4. Waterstaat 33 Contract tussen het gerecht, de poldermeesters en ingelanden van de Polder benoorden de Zuwe onder Mijdrecht en het gerecht, de poldermeesters en ingelanden van de Polder benoorden de Zuwe onder Waverveen over het onderhoud van de polder 1783 1 katern 34 Minuut van een uitgegaan stuk van [Gerbrand] P[ancras] C[lifford] aan Jan van Wickevoort Crommelin over de voorgenomen uitwatering van de polder Proostdij Aasdom in het Veen door de Zuiderpolder. Met bijlage 1786 2 stukken 35 Polderrekeningen van diverse polders onder Waverveen, Waveren en Ruige Wilnis, opgemaakt door Jan van Wickevoort Crommelin. Afschriften 1788-1791 1 omslag 36 Octrooi voor de geërfden en ingelanden van Mijdrecht tot droogmaking van de grote Mijdrechtsche poel en de polder benoorden de Zuwe, voor zover gelegen in de provincie Utrecht 1789 1 stuk 37 Akte waarin Jan Houweling, kerkmeester van de gereformeerde Kerk van Waverveen, belooft de verschuldigde achterstallige lasten en polderlasten over 1831 met betrekking tot de Zuiderpolder te betalen 1832 1 stuk 38 Brief van de burgemeester en polderschout van Abcoude Proostdij en Aasdom aan Theodorus Hendrikus Abels over bezwaren van laatstgenoemde tegen de polderlasten van een perceel land en water te Abcoude. Met bijlage 1844 2 stukken 39 Ontwerp van een reglement voor het waterschap de Ronde veenen. Afschrift 1862 1 stuk 1.3.5. Onderwijs 40 Stukken betreffende de verbouwing van het schoolgebouw en de schoolmeesterswoning van Waverveen 1835-1836 1 omslag 1.3.6. Gemeentezaken 41 Uittreksel uit de notulen van de gemeenteraad van Waverveen en Waveren inzake de aansluiting van Proostdij Aasdom bij Waverveen en Waveren 1829 1 stuk 42 Minuut van een uitgegaan stuk van Theodorus Hendricus Abels aan de gouverneur van de provincie Utrecht over de herindeling van Waverveen 1834 1 stuk 43 Stukken betreffende het samengaan van de gemeenten Waverveen en Vinkeveen per 1 januari 1841 1 omslag 2.2. Financiën 44 Rekeningen van de heerlijkheden Waverveen c.a., opgemaakt door Jan van Wickevoort Crommelin. Afschriften 1788-1791 1 omslag 45 Akte van schuldbekentenis door Bregitta Susanna Jacoba van Dam ten behoeve van Jan van Wickevoort Crommelin van een geldbedrag van tweeduizend gulden, met rekening-courant tussen beiden 1792 2 stukken 46 Brief van de curatoren van de insolvente boedel van Jan van Wickevoort Crommelin aan de curatoren van Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford over de afdoening van de nog uitstaande schuld van de voormalige vrouwe aan Jan van Wickevoort Crommelin. Kopie 1803 1 stuk 47 Rekening-courant van Theodorus Hendricus Abels met Jan Wesselsz, burgemeester van Waverveen, over 1830-1845 1 omslag 1.4. Heerlijke rechten 48 Proces-verbaal van de waardebepaling van de heerlijke rechten en titels, verbonden aan de heerlijkheden, als onderdeel van de nalatenschap van Pieter Anthony Oetgens van Waveren Pancras Clifford, 1881. Afschrift, 1896 1 stuk 49 Stukken betreffende benoemingen en ambtsvoordrachten door de heer 1823-1850 1 omslag Voor een procesverbaal over voordrachten tot gemeenteposten in de nieuw te vormen gemeente Waverveen en Vinkeveen zie nr. 43 NB 50 Brief van Arie Sjoenis, predikant te Waverveen, aan Theodorus Hendricus over de verhuur van het onderste gedeelte van de kerkbank van laatstgenoemde 1849 1 stuk 51 Benoemingsakte van Jacob Smit te Waverveen tot extra-ordinair jachtopziener in de noordelijke provincies, en een instructie voor veldwachters die aangesteld zijn als extra- ordinair opziener der jachtvisserij 1831-1835 1 stuk 52 Advies van Theodorus Hendricus Abels bij een verzoekschrift van de gebroeders Kruiswijk aan de koning om op hun gronden in de heerlijkheden de jacht te mogen uitoefenen. Kopie 1844 1 stuk 53 Stukken betreffende de verhuur van viswateren en de verpachting van visrechten 1844-1860 (1890) 1 omslag 54 Akte waarin Johannes van Diën verklaart het visrecht van Hendricus Johannes Oetgens van Waveren Pancras Clifford te erkennen, en de proceskosten en een schadevergoeding te zullen betalen. Met 2 uittreksels uit de kadastrale legger 1892 1 omslag 1.5. Personalia 55 Lofdichten van schoolmeester Etienne François Dupuis op Theodorus Hendricus Abels 1838, 1845-1846 1 omslag 56 Akte waarin Hendricus Johannes Oetgens van Waveren Pancras Clifford Gerardus Wilhelmus Slothouwer machtigt als vertegenwoordiger van zijn belangen en beheerder van zijn goederen in Oost-Indië. Afschrift 1887 1 stuk