Foto's, brieven en registers van migranten worden bron van Utrechtse geschiedenis
Op donderdag 15 december heeft de Utrechtse burgemeester Aleid Wolfsen een bijzondere verzameling archieven van migranten en hun organisaties in ontvangst genomen namens Het Utrechts Archief. Totnogtoe was er maar weinig bronnenmateriaal over de geschiedenis van migranten in Nederland beschikbaar. Het Utrechts Archief wordt met deze overdracht koploper in het beheer van migrantenarchieven.
Nieuwe archieven
Een aanzienlijk deel van de Nederlandse bevolking bestaat uit migranten en hun kinderen, die na de Tweede Wereldoorlog in Nederland kwamen wonen. Van deze groepen is echter weinig terug te vinden in de archieven. Door de expositie ‘Hier ben ik thuis, 50 jaar gastarbeiders in Utrecht' (2011), kwam Het Utrechts Archief het afgelopen jaar in contact met belangrijke vertegenwoordigers van migranten in Utrecht. Via deze contacten beschikt het archief nu over een bijzondere verzameling archiefmateriaal, van kindertekeningen en losse foto's tot complete archieven van stichtingen.
Projectgroep 50 jaar gastarbeiders
De Projectgroep 50 jaar gastarbeiders Utrecht verzamelde het materiaal (fotoboeken, egodocumenten en documentatie) van groepen en individuen. Veel migranten waren aanvankelijk terughoudend om documenten af te geven, maar langzaamaan komt er steeds meer materiaal los. Het gaat hierbij om archiefmateriaal van organisaties en personen die betrokken waren bij de komst en het verblijf van gastarbeiders. Projectleider Ries Adriaansen en zijn medewerkers speelden een belangrijke rol in het contact met deze groepen.
Nationaliteiten
Het Utrechts Archief krijgt de beschikking over archieven van Griekse, Italiaanse, Joegoslavische, Marokkaanse, Spaanse en Turkse organisaties en het centrale archief van de Stichting Buitenlandse Werknemers. Hiernaast zijn er losse aanwinsten van particulieren zoals foto's, paspoorten, schriftjes en tekeningen.
Zoals:
- Fotoalbum van lerares die kinderen van de eerste Griekse gastarbeiders in haar klas had;
- Solidariteitsverklaringen tijdens hongerstaking Turkse werknemers van het kledingsorteerbedrijf Kaptein in 1983;
- Paspoorten van de eerste generatie gastarbeiders;
- Foto's van de eerste Spaanse communies in de Catharinakathedraal in Utrecht
Achtergrond
In 1960 kwamen de eerste gastarbeiders naar Utrecht, om te werken bij bedrijven als Demka, Werkspoor en Nedal. Het Utrechts Archief beheert ruim 21 kilometer aan archieven over de stad en provincie Utrecht. Archiefmateriaal over 'nieuwe Utrechters' is echter zwaar ondervertegenwoordigd. Met dit project stelt het Utrechts Archief belangrijk maatschappelijk en sociaal erfgoed veilig. Het beeld van een veranderende stad met nieuwe stadsgenoten vanaf het begin van de jaren '60 wordt nu in de archieven vastgelegd.
Landelijk onderzoek
Het landelijke project '5 eeuwen migratie' stond uitgebreid stil bij nieuwkomers in Nederland en schetste een beeld van de migratiegeschiedenis. Onderzoek van het IISG toonde aan dat juist de periode na 1945 onderbelicht is. Ook bij archieven buiten Utrecht is weinig materiaal uit deze periode beschikbaar.